Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

29 sierpnia 2018

NR 17 (Sierpień 2018)

Arginina – ergogeniczny aminokwas

0 274

Arginina, czyli kwas 2-amino-5-guanidynowalerianowy to jeden z kluczowych aminokwasów budujących białka. Jest względnie egzogenny, co oznacza, że organizm jest w stanie sam go syntetyzować. Jednak w pewnych warunkach fizjologicznych jego zapotrzebowanie wzrasta na tyle, że jego endogenna produkcja nie jest wystarczająca, więc należałoby dostarczyć go z zewnątrz, np. u dzieci, których organizmy stale się rozwijają, lub u chorych, których organizm wykazuje ponadprzeciętne zapotrzebowanie na różne składniki odżywcze. Co ciekawe, do tej grupy osób można włączyć także sportowców narażonych na duże przeciążenia związane z ponadprzeciętnym wysiłkiem fizycznym.

Z ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:

 

  • jaki wpływ ma arginina na funkcje regeneracyjne organizmu,
  • czy jej podaż w postaci suplementów ma sens,
  • jak działa w różnych dyscyplinach sportu.

 

Prawdopodobnie ma to związek z oddziaływaniem argininy na wiele procesów istotnych dla organizmu. Jednym z nich może być wpływ tego aminokwasu na produkcję ważnych ergogenicznie substancji, takich jak cytrulina, tlenek azotu, agmatyna czy kreatyna (arginina jest jednym z trzech substratów ją tworzących). Inny proces to synteza poliamidów regulujących funkcje komórkowe czy proliny budującej cząsteczki kolagenu. Dodatkowo arginina jest w stanie optymalizować usuwanie substancji toksycznych, takich jak amoniak, czy syntezę białek. 

Co ciekawe, jej niedobory korelują z upośledzeniem komórek typu beta, które decydują o odpowiedzi układu immunologicznego, a także z zahamowaniem wzrostu tkanki mięśniowej oraz włosów. Dodatkowo mogą powodować problemy z działaniem układu nerwowego. 

Arginina w pożywieniu

Podstawowym źródłem argininy są produkty bogate w białka, pochodzenia zarówno zwierzęcego, jak i roślinnego. Jednak jej wysoka podaż z diety wydaje się dość trudna do zrealizowania. Odpowiadają za to przede wszystkim dwa czynniki. 

Po pierwsze, należy zdawać sobie sprawę, że przez cały proces trawienia możemy odnotować spore straty tego aminokwasu. Według badań aż 40% uwolnionej ze spożytego przez nas białka argininy ulega rozkładowi w drodze przez jelito cienkie za sprawą arginazy – enzymu z grupy hydrolaz, katalizatora reakcji rozpadu argininy do mocznika i ornityny. 

Drugą istotną sprawą jest stosunkowo mała zawartość argininy w jednym z czołowych źródeł protein – w nabiale. Niestety, w tych popularnych wysokobiałkowych produktach ilość omawianego aminokwasu jest bardzo mała. Jeśli więc podaż tego makroskładnika opiera się u Ciebie w dużej mierze na twarogu, odżywkach białka serwatkowego czy jogurtach typu islandzkiego, to optymalne spożycie argininy może być dość mocno ograniczone. 

Suplementacja argininą

Z uwagi na trudności z podażą argininy z diety zdobyła ona dużą popularność jako suplement. Zauważono, że jej egzogenna podaż dawkami nieco większymi niż te w pożywieniu może przynosić znaczne korzyści dla zdrowia i przy uprawianiu sportu. Arginina swoją karierę rozpoczynała jako farmaceutyk, który służył do regulacji nieprawidłowo przebiegającego cyklu mocznikowego, przy zaburzeniach wątrobowych, ustrojowym zatruciu amoniakiem, przy nadciśnieniu, jako wspomaganie gojenia się ran pooperacyjnych czy środek do walki z impotencją. 

Przełom nastąpił jednak w latach 80. i 90. XX wieku, gdy opublikowano kilka badań wskazujących argininę jako ergogeniczną substancję, która może poprawić nie tylko krążenie, ale także inne parametry wskazujące zasadność jej wykorzystania w wielu dyscyplinach sportowych. Korzystny wpływ na wiele funkcji metabolicznych stawia ją, obok cytruliny, wśród najbardziej popularnych produktów z kategorii tzw. boosterów tlenku azotu.

Wpływ na syntezę ważnych substancji ergogenicznych

Suplementowanie argininy w sporcie jest zasadne ze względu na jej szerokie działanie na organizm. Kluczową sprawą jest wpływ na wytwarzanie w organizmie substancji, które można nazwać ergogenikami – substancjami wspomagającymi wysiłek fizyczny.

Arginina powoduje zwiększenie endogennego wytwarzania kreatyny – cząsteczki mogącej wyraźnie podnosić zdolności wysiłkowe u sportowców. Kreatyna przyczynia się do większego wysycenia ciała fosfokreatyną, która znajdując się w mięśniach szkieletowych, pozwala nam zwiększać siłę mięśniową. Ten efekt może naturalnie przekładać się na zwiększanie masy mięśniowej, co potwierdzają liczne badania. 

Omawiany aminokwas przyczynia się również do tworzenia innej substancji mającej zastosowanie w sporcie – agmatyny. Ten alifatyczny poliamid wytwarzany z argininy pełni funkcję neuroprzekaźnika, neuromodulatora oraz modulatora tlenku azotu. Dodatkowo może bardzo efektywnie zwiększać przepływ krwi i przyczyniać się do lepszego dotlenienia tkanek. 

Jak zatem dochodzi do reakcji wytwarzania tych cząsteczek? 

Dzieje się to podczas udziału argininy w cyklu mocznikowym oraz syntezie tlenku azotu. Biorąc udział w tych procesach, może zostać ona przekształcona właśnie w omawiane wyżej substancje. 

W pierwszym z nich arginina występuje wraz z cytruliną i ornityną a celem jest redukcja toksycznego amoniaku i wytworzenie mocznika. Arginina podczas reakcji z innym aminokwasem – glicyną – pod wpływem amindynotransferazy argininoglicynowej (enzym) przenosi na glicynę grupę guanidynową, 
co prowadzi do powstania kwasu guanidynooctowego. Kwas ten przy udziale S-adenozylometioniny konwertuje właśnie do naszej drogocennej kreatyny w ilości około 2 g dziennie. 

W drugim procesie arginina przez dekarboksylację z enzymu mitochondrialnego o nazwie dekarboksylaza argininowa będzie tworzyła cząsteczkę agmatyny. Jak zatem widać, cząsteczka agmatyny może pochodzić od argininy i działać w organizmie jako samodzielna cząsteczka sygnalizacyjna.

Kolejną bardzo istotną sprawą jest udział argininy w procesie syntezy tlenku azotu (No.). Jej dostępność we krwi warunkuje efektywność procesu tworzenia się tej bardzo ważnej cząsteczki (istotnej w związku z wysiłkiem fizycznym, choć nie tylko). Mimo że – jak już wspominałem – organizm potrafi wytwarzać argininę sam, to biorąc pod uwagę kwestię tlenku azotu, okazuje się, że podstawowym substratem będzie arginina dostarczana z pożywienia lub suplementu. Logiczne wydaje się zatem, że jej egzogenna podaż będzie prowadziła do wzrostu poziomów NO. Co ciekawe, sam cykl mocznikowy, czyli cykl przemian od argininy do cytruliny, będzie korelował ze zwiększeniem się syntezy tlenku azotu. Wpływ na poziom tlenku azotu spowodowany jest tym, że arginina to doskonały substrat enzymów syntezy tlenku azotu, które wykorzystują argininę do wytwarzania NO. 

Sam tlenek azotu, a właściwie jego wyższe poziomy, może przynosić wspomniane wcześniej korzyści. Dzięki rozszerzaniu naczyń krwionośnych doprowadza do mniejszego zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen, zwiększenia przepływu wieńcowego i ogólnego lepszego dotlenienia tkanek – także mięśniowych. Może to skutkować zwiększeniem wydajności w sportach zarówno siłowych, jak i wytrzymałościowych.

Tlenek azotu pełni także funkcję neurotransmitera w autonomicznym układzie nerwowym i mózgu. Dodatkowo jest bardzo ważny w procesie regeneracji mikrouszkodzeń włókien mięśniowych, które – jak wiadomo – zawsze występują po wykonanym treningu. Lepsza regeneracja to lepsze przyrosty i szybszy progres. 

Należy uwzględnić podczas rozważania suplementacji aminokwasem, że u sportowców synteza tlenku azotu jest upośledzona, nawet gdy egzogenna podaż argininy (z diety) mieści się w granicach referencyjnych.

Dość dużo spekulacji i niedomówień dotyczy wpływu argininy na hormon wzrostu. Różne badania, niestety, przeczą sobie w tej kwestii, trudno więc jest wyciągnąć jeden konkretny wniosek, który można uznać za pewnik. Omawiany aminokwas wywiera jednak pewien wpływ, gdyż w potwierdzającym to badaniu stwierdzono, że prawdopodobnie dzieje się tak przez hamujący wpływ argininy na wytwarzanie somatostatyny. Badani...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy