Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

2 lipca 2018

NR 16 (Czerwiec 2018)

Bakopa i gotukola ‑ zastosowane i suplementacja w praktyce

0 75

Gotu kola (Centella asiatica) i bakopa (Bacopa monnieri) to dwie rośliny o szerokim zastosowaniu, których używam regularnie, łącznie lub na zmianę, ponieważ ich wpływ na organizm, m.in. na mózg, jest bardzo korzystny, a ich przyjmowanie nie wiąże się z żadnymi skutkami ubocznymi. Poza pozytywnym działaniem na mózg ich działanie jest znacznie szersze.

Pochodzenie

Gotu kola (Centella asiatica), zwana również brahmi lub wąkrotą azjatycką, jest używana od tysięcy lat w Chinach, Indonezji oraz Indiach jako lekarstwo na wiele dolegliwości, np. jako wsparcie leczenia ran (stosowana zarówno miejscowo, jak i doustnie) lub do wspierania laktacji. Jej nazwa może być tłumaczona jako „fontanna zdrowia”. Jest to roślina wieloletnia, należąca do selerowatych. Ciekawostką jest fakt, że również słonie spożywają gotu kolę. 
Bakopa drobnolistna (Bacopa monnieri), znana także pod nazwą jalabrahmi, tradycyjnie była stosowana w Chinach i Indiach, szczególnie w celu poprawy funkcji kognitywnych czy redukcji zmęczenia, również u dzieci. Należy ona do rodziny babkowatych i rośnie na wielu kontynentach. Składnikami aktywnymi bakopy są bakozydy A i B, bakosterole i bakozyny. Jest prawdopodobnie najsilniejszym ziołowym nootropikiem (substancją poprawiającą pracę mózgu). 
Gotu kola i bakopa są w swoim działaniu bardzo podobne i często stosowane zamiennie lub razem. Nazwa brahmi jest często używana na określenie mieszanki właśnie tych dwóch roślin.

Gotu kola 

Ma mniej udowodnionych korzyści niż Gotu kola – badania naukowe. Warto zaznaczyć, że większość badań została przeprowadzona na zwierzętach lub na wyizolowanych komórkach (in vitro), więc nie wszystkie dobroczynne właściwości rośliny mogą się sprawdzić na żywym ludzkim organizmie. 
Wpływ na mózg – gotu kola zapobiega stanom lękowym u ludzi, a wpływając na CREB i zwiększając BDNF, może poprawiać pamięć, co udowodniono u ludzi starszych. Dodatkowo może być stosowana w zaburzeniach snu, w tym w bezsenności. U myszy zwiększa poziom dopaminy, noradrenaliny oraz serotoniny, co może przekładać się na lepszą koncentrację, motywację czy nastrój. Może działać także neuroprotekcyjnie (badania na szczurach). W badaniach in vitro chroniła komórki nerwowe przed negatywnym wpływem amyloidu beta (który przyczynia się do choroby Alzheimera). 
Pozostałe zastosowanie – gotu kola ma znaczny wpływ na produkcję kolagenu, może przełożyć się na zdrowie skóry, włosów czy naczyń krwionośnych. Badania na ludziach pokazały, że wspiera zdrowie naczyń krwionośnych w cukrzycy typu drugiego, jednocześnie zmniejszając opuchliznę. Badania na szczurach pokazały korzystny wpływ na wzrost włosów. Może być także stosowana w przypadku łuszczycy (badania in vitro). Badania na zwierzętach i badania in vitro wykazały pozytywny wpływ gotu koli na leczenie ran, oparzeń i pozytywny wpływ na likwidowanie cellulitu czy rozstępów. Co ciekawe, wiele osób poleca stosowanie gotu koli przez dłuższy czas (co najmniej pół roku) na nadmiar skóry powstający po odchudzaniu, jednak trudno znaleźć na to obiektywne dowody naukowe.
Układ pokarmowy – może się sprawdzić w przypadku wrzodów żołądka (badania na szczurach), zmniejsza stany zapalne i stres oksydacyjny (jak większość ziół), działa przeciwnowotworowo (badania in vitro – podobne oddziaływanie stwierdzono u wielu innych przebadanych ziół, jednak oczywiście trudno stwierdzić, czy przełoży się to na organizm ludzki), może zapobiegać skrzepom (badania na szczurach), działa także przeciwwirusowo (in vitro). 

Bakopa

Bacopa monnieri – ma znacznie więcej potwierdzonych właściwości, szczególnie pod względem pozytywnego wpływu na pamięć (dużo badań na ludziach, przeważnie starszych lub z demencją – i w tych wypadkach jest bardzo skuteczna). Co ciekawe, porównanie badań nad żeń-szeniem, modafinilem i bakopą na zdrowych, młodych osobach z grupą placebo wykazało, że bakopa w wielu problemach z pamięcią działa skuteczniej niż dwa powyższe suplementy. Badania na dzieciach wykazały, że zmniejsza objawy ADHD, pomaga także kontrolować objawy dysleksji u dzieci. Wykazuje silne działanie ochronne na mózg – chroni go przed stanami zapalnymi, poprawia krążenie krwi do mózgu, może zapobiegać bólom głowy, zwiększać poziom acetylocholiny czy chronić przed toksynami – badania głównie na zwierzętach i in vitro, jednak kilka z nich odnosi się do ludzi. Badania na szczurach pokazały korzystny wpływ w przypadku pląsawicy Huntingtona, choroby Alzheimera i choroby Parkinsona. Pod tym względem bakopa jest uważana za swoisty „nawóz” dla mózgu, wpływając korzystnie na jego działanie i strukturę oraz dodatkowo działając ochronnie. 

  • Zastosowanie dla mózgu – bakopa jest jedną z najlepiej przebadanych, najskuteczniejszych i najbezpieczniejszych substancji nootropowych, która – jak widać – z powodzeniem jest stosowana zarówno u dzieci czy dorosłych, jak i osób starszych. 
  • Pozostałe zastosowanie – jak inne zioła, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, jednak wykazano to w badaniach na zwierzętach i in vitro. Działa ona adaptogennie – zmniejsza poziom stresu i kortyzolu (badania na zwierzętach). Warto zwrócić uwagę, że bakopa – podobnie jak inne adaptogeny – nie będzie „zbijać” zbyt niskiego poziomu kortyzolu, ponieważ działa adaptogennie. Zmniejsza także zmęczenie u szczurów, co odnotowują również osoby stosujące bakopę. Ponadto wykazuje działanie uspokajające – zarówno u dzieci, jak i zwierząt. Badania na kobietach po menopauzie wykazały, że zmniejsza poziom cholesterolu, trójglicerydów, ciśnienie krwi i działa korzystnie na bezsenność. Nie musi się to odnosić do mężczyzn i do młodszych kobiet. Działa ochronnie na serce – zarówno na komórki samego serca, jak i na poziom tlenku azotu, wpływając na krążenie krwi (brak badań na ludziach). Może działać immunostymulująco, m.in. na poziom immunoglobulin A i G (IgA i IgG). Na szczurach wykazano korzystne działanie w cukrzycy – pod względem poziomu cukru we krwi, kontroli masy ciała czy glikogenu. Ma również bardzo szerokie zastosowanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze (badania in vitro) – na Helicobacter pylori, gronkowca złocistego, Candidę, przecinkowca cholery, kropidlaka czarnego czy salmonellę, jednak w żadnym wypadku nie traktowałbym jej jako skutecznej i jedynej terapii na te infekcje – tego typu zastosowanie stanowi racze...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy