Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowie i sprawność

30 października 2017

NR 11 (Sierpień 2017)

Candida – niewidzialny problem

0 340

Problem zakażeń grzybiczych przyjmuje coraz większą skalę – stosunkowo niedawno dotyczył głównie środowiska szpitalnego, z uwagi na obecność w nim szczepów wieloopornych na stosowane farmaceutyki, dość trudnych do eliminacji. Zakażenia grzybicze dotyczyły przede wszystkim pacjentów z obniżoną odpornością, u których niewydolny układ immunologiczny nie był w stanie podjąć efektywnej walki z patogenem. Niestety, w ostatnich latach skala problemu istotnie wzrosła. Problem z nadmierną kolonizacją grzybiczą bądź zakażeniami o etiologii Candida dotyka również osób ze sprawnie funkcjonującym układem odpornościowym. Jest on również często raportowany u sportowców wysokiego wyczynu, jak i osób uprawiających sport amatorski. Założyć należy, iż intensywne treningi mogą prowadzić do osłabienia organizmu, co przyczynić się może do ułatwionej i intensywniejszej kolonizacji grzybiczej, zwłaszcza przewodu pokarmowego, błon śluzowych oraz skóry.

Większość zakażeń grzybiczych stanowią kandydozy wywołane grzybem drożdżopodobnym z rodzaju Candida, występującym dość powszechnie w środowisku. Znanych jest około 200 gatunków tego rodzaju drożdżaka, z czego 15 gatunków scharakteryzowano jako chorobotwórcze dla człowieka. Dominującym wśród Candida spp. gatunkiem jest Candida albicans (stanowi 44,8% diagnozowanych zakażeń), Candida glabrata (28,1%) oraz Candida parapsilosis (10,4%). Warto jednak dodać, iż Candida albicans stanowi część składową fizjologicznej mikroflory błon śluzowych przewodu pokarmowego, oddechowego, moczowo-płciowego i skóry, nie prowadząc do rozwoju objawów chorobowych nawet u 50–70% populacji ludzkiej. Za główną przyczynę zakażeń wywoływanych przez Candida spp. uznaje się więc nieprawidłowe, upośledzone działanie układu immunologicznego oraz zakłócone i nieprawidłowe stosunki w składzie mikroflory przewodu pokarmowego, błon śluzowych i skóry. W opisywanych sytuacjach klinicznych Candida może powodować zakażenie o charakterze zarówno powierzchniowym (skóra, paznokcie, włosy), jak i układowym (narządowe, jednoukładowe bądź wieloukładowe). Większość zakażeń grzybiczych ma jednak charakter egzogenny. 

 

Kandydoza końcowego odcinka przewodu pokarmowego w większości przypadków jest efektem zaburzeń ekosystemu jelitowego.

 

Zwiększona kolonizacja grzybicza przewodu pokarmowego następuje najczęściej w sytuacji, gdy dochodzi do dominacji drożdżaków nad fizjologiczną mikroflorą bakteryjną. Za normę fizjologiczną liczebności grzybów z rodzaju Candida w jelicie uznaje się maksymalnie 10^3CFU (jednostek tworzących kolonię) na gram kału, w wyniku czego każda wartość powyżej wskazanej traktowana jest jako przerost grzybiczy. Z tego też względu stabilna i prawidłowa mikroflora przewodu pokarmowego, błon śluzowych i skóry wydaje się być głównym czynnikiem ograniczającym nadmierny rozwój grzybów, a jednocześnie stymulantem do prawidłowego działania układu immunologicznego. 

Czynniki sprzyjające rozwojowi kandydozy

Wśród czynników sprzyjających rozwojowi kandydozy należy wymienić leczenie sterydowe, immunosupresje, inwazyjne zabiegi medyczne, długotrwałą antybiotykoterapię o szerokim spektrum, przebyte oparzenia i uszkodzenia skóry, cukrzycę, zaburzenia funkcji przewodu pokarmowego, obniżoną odporność immunologiczną czy też zakażenia wirusowe (HIV). Dodatkowo stres oksydacyjny, czasowe niedotlenienie dolnego odcinka przewodu pokarmowego u sportowców w trakcie treningów sprzyjają powstaniu dysbiozy jelitowej, a ta w konsekwencji ułatwić może szybkie namnażanie się grzybów drożdżopodobnych w całym przewodzie pokarmowym, a u kobiet również w układzie moczowo-płciowym.
U osób aktywnych fizycznie dodatkowym problemem są także zakażenia grzybicze skóry. Sprzyjają temu takie czynniki, jak nadmierna potliwość czy miejscowe uszkodzenie i/lub podrażnienie nabłonka skóry. 

Kandydoza przewodu pokarmowego

Grzyby, głównie drożdżaki, kolonizują cały przewód pokarmowy, począwszy od jamy ustnej aż do odbytnicy. Kandydozę przewodu pokarmowego można podzielić na kandydozę przełyku, żołądka i dwunastnicy oraz kandydozę jelit. W jamie ustnej jej główną manifestacją są tzw. pleśniawki, których pojawienie się jest częstym efektem chronicznego stanu zapalnego, radioterapii, ale i uszkodzeń mechanicznych (ugryzienia, noszenie aparatów ortodontycznych podrażniających błonę śluzową i inne). Obecność drożdżaków w żołądku jest dosyć powszechnym zjawiskiem wynikającym z faktu, iż niskie pH żołądka nie ma istotnego znaczenia na proces ich namnażania. Dolegliwości, jakie mogą towarzyszyć wysokiej liczebności Candida w żołądku, to uczucie pełności, dyspepsja, mdłości, wymioty i niekiedy bóle żołądka. Kandydoza końcowego odcinka przewodu pokarmowego w większości przypadków jest efektem zaburzeń ekosystemu jelitowego. Dysbioza, która może być efektem intensywnej, długotrwałej antybiotykoterapii, zbyt intensywnego wysiłku czy też częstej farmakoterapii, to zmniejszenie liczebności drobnoustrojów konkurujących z grzybami o te same miejsca receptorowe w jelicie. Ułatwia to przerost grzybiczy i następczą kolonizację jelita grzybami, doprowadzając do ich przerostu ponad wspomnianą wcześniej normę fizjologiczną. 

Kandydoza układu moczowo-płciowego

Kandydoza układu moczowo-płciowego spowodowana jest najczęściej endogennym...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy