Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowie i sprawność

21 grudnia 2018

NR 19 (Grudzień 2018)

Choroby zapalne jelit u sportowców

483

Choroby zapalne jesli to zespół schorzeń charakteryzujący się stanem zapalnym w obrębie jelit z towarzyszącym temu osłabieniem oraz przewlekłymi biegunkami, które uniemożliwiają normalne funkcjonowanie w ciągu dnia. Doraźnym zaleceniem przy zapaleniu jelita jest ścisła dieta, leczenie do uzyskania okresowej remisji lub przez całe życie oraz nawadnianie organizmu.

Z ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:

  • jakie są choroby zapalne jelit – ich podłoże i objawy, 
  • jakie interwencje podjąć w celu wyprowadzenia problemu,
  • czy choroba musi wykluczać sportowca z kariery zawodowej – opis przypadku.

 

POLECAMY

Choroby z grupy nieswoistych zapalnych jelit (NCHZJ) obejmują wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa), chorobę Leśniowskiego–Crohna (Crohn’s disease) i nieokreślone zapalenie okrężnicy (indeterminate colitis). 

Zapalenie jelit może dotyczyć każdego jego odcinka, może być mniej lub bardziej specyficzne i zlokalizowane zarówno w obrębie jelita cienkiego, jak i grubego, a często obejmuje także cały odcinek przewodu. Najbardziej charakterystycznym i uciążliwym objawem są biegunki, którym towarzyszą gorączka, osłabienie, bóle brzucha, nudności, wymioty, dreszcze oraz gorączka lub stan podgorączkowy. W obrazie klinicznym widzimy niedożywienie, anemię, permanentnie podwyższone markery stanu zapalnego. Oprócz tego zapalenie jelit może powodować u chorego zaburzenia wchłaniania witamin lub soli mineralnych zawartych w pokarmie. Jest to związane ze słabym wchłanianiem na poziomie kosmków jelitowych. 

Czynniki wywołujące choroby zapalne jelit to środowisko, styl życia, przebyte infekcje, podłoże genetyczne.

Cechą wspólną tych chorób jest ich nieznana pierwotna przyczyna i złożona wieloczynnikowa patogeneza. Podczas tegorocznej ogólnopolskiej konferencji gastroenterologicznej w Warszawie jako czynniki wywołujące choroby zapalne jelit wymieniano środowisko, styl życia, przebyte infekcje, podłoże genetyczne. Z naciskiem na zachodni styl życia, industrializację i funkcjonowanie w długotrwałym stresie.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC), które poruszane będzie dziś w kontekście sportowców, zostało po raz pierwszy opisane w 1859 roku przez Samuela Wilksa, lekarza z Guy’s Hospital w Londynie, który zróżnicował ją z owrzodzeniami jelita grubego wywołanymi czynnikami zakaźnymi i zatruciem rtęcią oraz nazwał idiopatycznym zapaleniem jelita grubego. 

Na początku XX wieku UC i LC zostały sklasyfikowane jako jednostki chorobowe o podłożu psychosomatycznym. Opierając się na tej teorii, podjęto próby terapii mającej na celu kontrolę stresu i psychoanalizy. Teoria ta została odrzucona, gdyż nie została zidentyfikowana predyspozycja czy też cechy charakteru, typ osobowości odpowiadające konkretnemu stanowi. Stwierdzono natomiast, że zaburzenia emocjonalne czy zmiany profilu psychologicznego są raczej konsekwencją, a nie przyczyną choroby. To bardzo ważny wniosek w kontekście zawodników trenujących zawodowo, a zarazem zmagających się z chorobą zapalną jelit.
Zawodowi sportowcy reprezentują uosobienie zdrowia i kondycji. Patrzymy z zachwytem na ich warunki atletyczno-wizualne, na kształty sylwetki, ale także na współzawodnictwo, na osiągane za sprawą treningu sukcesy. Często podziwiamy końcowy efekt ich ciężkiej pracy. Rzadko kiedy zastanawiamy się nad tym, co ta „ludzka maszyna” przeżywa, jak się czuje i z czym zmaga się w sportowej codzienności.

Przeglądając badania i wpisy do niniejszego artykułu, odkryłam opisy historii sportowców światowej rangi zmagających się z chorobą zapalną jelit (IBD), które przedstawię w dalszej części opracowania. Badania medyczne na szerszą skalę nie są jeszcze na tyle miarodajne, by jednoznacznie określić, czy sport ma wpływ na rozwój IBD, czy może działa wyciszająco na choroby zapalne jelit lub oba te zagadnienia nie maja na siebie wływu. 

Jedno z badań, którego celem było określenie poziomu aktywności fizycznej u pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD) oraz zbadanie ich intencji, postawy i preferencji w stosunku do ćwiczeń, nie wnioskuje źle w kontekście uprawiania sportu i choroby zapalanej jelit. 

Dane dotyczyły 158 pacjentów z IBD, którzy uczestniczyli w badaniu przeprowadzonym samodzielnie przez Severance Hospital w okresie od marca 2013 r. do listopada 2013 r., zostały włączone do tej analizy przekrojowej i opisowej. Kwestionariusze obejmowały trzy sekcje, aby określić sportowy udział pacjenta IBD, podejście do ćwiczeń i preferencje ćwiczeń. W badaniu tym badano pacjentów z IBD zarówno łącznie, jak i zgodnie z ich specyficzną chorobą: choroba Leśniowskiego–Crohna (CD) (n = 62), wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC) (n = 73) i choroba Behçeta (BD) jelit (n = 23). Pacjenci z IBD uczestniczyli w ćwiczeniach trwających 103 minuty w skali tygodnia, w tym w łagodnej, umiarkowanej i wysokiej intensywności. 

Wnioski z ankiet pokazują, że większość pacjentów z IBD uznała ćwiczenia za przyjemne (57,7%), korzystne (80,5%), rozsądne (71,8%), podnoszące na duchu (61%) i dobre (70,5%), a 44,4% uznało ćwiczenia za przyjemne. Badanie to pokazuje uczestnictwo pacjentów z IBD, ich nastawienie i preferencje dotyczące ćwiczeń oraz dostarcza bardzo potrzebnych informacji do opracowania programów ćwiczeń opartych na dowodach, które są charakterystyczne dla IBD.

Przypadek 1.

LARRY NANCE JR. – silny skrzydłowy (poerw forward)
Los Angeles Lakers 

Nance był numerem 27 w drafcie z 2015 roku wybranym  przez Lakers. Podczas dwuletniej kariery w NBA jako Laker Nance zagrał 123 mecze i zdobył 768 punktów.

Nance został zwerbowany do gry w koszykówkę w college’u na University of Wyoming. Poprowadził Wyoming Cowboys w latach 2014–2015 do swojego pierwszego występu w NCAA Tournament od 2002 r., zdobywając uznanie jako jeden z najlepszych ludzi w konferencji Mountain West.

Po latach objawów u Nance zdiagnozowano chorobę Leśniowskiego–Crohna w wieku 16 lat. Kiedy zaczął leczenie choroby, wyrósł na potężnego sportowca, jakim jest dzisiaj. Choroba na pewno nie była łatwym doświadczeniem dla zawodnika, ale kariera koszykarska jest dowodem na to, że również nie odebrała mu prawa ani chęci do uprawiania sportu.

Chociaż nikt nie chce słyszeć o przewlekłej chorobie, odczułem ulgę, gdy zdiagnozowano u mnie chorobę Crohna, ponieważ w końcu uzyskałem kilka odpowiedzi i mogłem rozpocząć leczenie, które miało mi pomóc, bym czuł się normalnie – tak opisał swoje dążenie do remisji zawodnik. 

Choroba Leśniowskiego–Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego to trudne i wstydliwe  schorzenia. Obejmują tę część ciała, którą ludzie są zakłopotani, aby mówić o tym otwarcie i publicznie. W karierze sportowca, w której zdrowie fizyczne jest kluczem do sukcesu, niewiarygodnie odważne jest mówienie wprost o chronicznej chorobie. Dzieląc się swoją historią, Nance próbuje i zmienić społeczne postrzeganie tych chorób.

Przypadek 2.

KEARA MAGUIRE – łyżwiarka szybka

W 1998 r. młoda Keara Maguire, siedząc przed telewizorem i oglądając Zimowe Igrzyska w Nagano, po obejrzeniu łyżwiarzy z całego świata, zwróciła się do matki i powiedziała: Chcę jeździć na igrzyska 
w łyżwiarstwie szybkim. Wkrótce po tej deklaracji matka znalazła lokalny klub, a łyżwiarstwo stało się życiem dziewczyny.

W wieku 20 lat zdiagnozowano u sportsmanki wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Mimo dyskomfortu, uciążliwości i leczenia zawodniczka nadal intensywnie trenowała i w chorobie zdobyła miejsce w Kanadyjskim Olympic Talent Squad 2014. Jednak wraz ze wzrostem wyzwań związanych z zapaleniem okrężnicy Keara musiała dostosować swoje priorytety i skoncentrować się na swoim zdrowiu.

Zapytana w wywiadzie  trenowanie w chorobie odpowiada:
Dziennikarz: Czy udało ci się trenować i rywalizować podczas napadów choroby, czy musiałaś wszystko wstrzymać?

Keara: W zależności od powagi stanu zapalnego starałam się regularnie trenować i rywalizować podczas choroby. Kilka dni mogłam nie odczuwać dyskomfortu, ale było to bardzo trudne również mentalnie, kiedy nie wiesz, co czeka na ciebie następnego dnia. Brak snu, częste wizyty w toalecie oraz radzenie sobie z bólem i zmęczeniem oznaczają konieczność wzmożonej motywacji. W pewnym momencie podczas uaktywniania się choroby skończyłam w szpitalu na kilka tygodni i oczywiście straciłam trening i wyścigi. Jako sportowiec dbałam o to, nad czym pracowałam długi czas w całym cyklu treningowym, aby poprawić swoją wydajność. Pamiętam, że podczas pobytu w szpitalu martwiłam się utratą i osłabieniem mięśni.

Aktualnie zawodniczka poświęca się karierze akademickiej w opiece zdrowotnej – z pomocą stypendium AbbVie IBD 2015. Łyżwiarka należy do grupy zawodników rywalizujących na poziomie elitarnym, żyjąc z nieswoistym zapaleniem jelit, sta...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy