Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja , Otwarty dostęp

15 października 2019

NR 24 (Październik 2019)

Colostrum w suplementacji sportowca

0 69

Znane powiedzenie brzmi, że „sport to zdrowie”. Jednak w przypadku sportu wyczynowego jest to niestety stwierdzenie często nieadekwatne. Aktywność fizyczna na poziomie zawodowym jest przyczyną nie tylko urazów narządu ruchu, ale także licznych problemów ze strony przewodu pokarmowego, zaburzenia pracy układu odpornościowego i szeregu innych problemów zdrowotnych. Konsekwencją tego jest zmniejszenie częstości wykonywanych treningów, co skutkuje nie tylko pogorszeniem kondycji fizycznej, ale i również psychicznej oraz niekorzystnie odbija się na efektach sportowych.

Współczesny styl życia naraża nas na utratę cennej mikrobioty jelitowej, która niedawno została sklasyfikowana jako system pełniący bardzo ważne funkcje regulacyjne. Dodatkowo, ze względu na dużą liczbę bardzo intensywnych ćwiczeń, jakie wykonują sportowcy wyczynowi, są oni narażeni na wysokie ryzyko zaburzeń immunologicznych, co wspomagać może suplementacja siarą bydlęcą. 

Większa podatność na zaburzenia mikroflory jelitowej u sportowców (nawet amatorsko związanych ze sportem) jest najprawdopodobniej efektem zwiększonej podaży białka w diecie (co jest czynnikiem promującym wzrost proteolitycznych drobnoustrojów chorobotwórczych), nadmiernie stosowanych przez sportowców leków przeciwbólowych (niesteroidowe leki przeciwzapalne – NLPZ), antybiotyków czy też inhibitorów pompy protonowej (w przypadku problemów z refluksem żołądkowo-jelitowym) oraz stres wolnorodnikowy i chroniczny stan zapalny jako efekt intensywnych treningów.

Biorąc pod uwagę, iż większość wymienionych problemów bierze początek w przewodzie pokarmowym, rozwiązaniem powinna być kompleksowa odbudowa uszkodzonej mikroflory jelitowej i odpowiednio dopasowana terapia żywieniowa. Nieprawidłowa budowa ekosystemu jelitowego jest uznanym czynnikiem sprawczym szeregu problemów, niejednokrotnie pozornie niepowiązanych z przewodem pokarmowym. 

Bariera jelitowa składa się z komórek nabłonka jelitowego, warstwy śluzu, bakterii probiotycznych i elementów układu GALT, dzięki czemu stanowi największą i najważniejszą barierę chroniącą przed czynnikami środowiska zewnętrznego. Jej główną funkcją jest zapobieganie przenikania potencjalnie szkodliwych elementów, w tym antygenów pokarmowych, mikroorganizmów i wytwarzanych przez nie toksyn. Jej równie ważną funkcją jest działanie jako selektywnego filtra umożliwiającego translokację podstawowych składników odżywczych, elektrolitów i wody ze światła jelita do układu krążenia. W celu utrzymania integralności bariery jelitowej komórki nabłonka jelitowego są ściśle związane ze sobą poprzez międzykomórkowe kompleksy łącznikowe umiejscowione w błonie bocznej i wzdłuż błony bocznej. Składają się z ciasnych połączeń (tzw. TJ – tight junctions) złożonych z klaudyn i okludyn oraz zonuliny, połączeń szczelinowych (GJ), węzłów przylegania (AJ) i desmosomu. Uważa się, że rozszczelnienie lub upośledzenie funkcjonowania bariery nabłonkowej jelita może być czynnikiem predysponującym do rozwoju wielu jednostek chorobowych, m.in. stanów zapalnych w obrębie przewodu pokarmowego czy utajonych (opóźnionych) nadwrażliwości pokarmowych.

Colostrum (siara bydlęca) to płyn wydzielany przez gruczoły mleczne ssaków, który powstaje pod koniec ciąży i w pierwszych dniach po porodzie (24–72 h). Siara zawiera do 40 razy więcej biologicznie aktywnych związków, stukrotnie wyższe stężenia SIgA i dziesięciokrotnie wyższe stężenia laktoferyny niż dojrzałe mleko. U cieląt jest to jedyny sposób na dostarczenie immunoglobulin, które są odpowiedzialne za prawidłowe dojrzewanie układu odpornościowego, co skłoniło naukowców do zbadania wpływu colostrum na organizm ludzki. Colostrum bovinum jest bogatym źródłem enzymów, przeciwciał, cytokin, laktoferyny i czynników wzrostu niewystępujących w innych produktach mlecznych, które mogą poprawiać funkcjonowanie układu trawiennego, odpornościowego, neuroendokrynnego oraz wydajność ćwiczeń. Wśród związków zawartych w colostrum wyróżnić możemy immunoglobuliny (głównie klasy IgG), laktoferynę, lizozym oraz laktoperoksydazę, które wykazują silne właściwości antybakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne, a także przeciwpasożytnicze i antynowotworowe. Dodatkowo znajdują się tam również tłuszcze, węglowodany, czynniki wzrostu, witaminy z grupy B, witaminy A, D, E oraz wapń. Dane pokazują, że składniki siary bydlęcej mają dziesięcio-, a nawet tysiąckrotnie silniejszy efekt niż ludzka siara. Colostrum jest uważane za substancję bezpieczną, jednak może u niektórych osób powodować nudności lub wzdęcia.

W badaniach naukowych wykazano przydatność stosowania siary w celu zapobiegania i leczenia chorób autoimmunologicznych, nowotworowych, niedoborów odporności, po chemioterapii lub posocznicy. 

W świecie sportu siara bydlęca zyskała popularność głównie ze względu na korzystne właściwości immunologiczne, zdrowotne i regeneracyjne. Jednoczesna obecność czynników wzrostu, immunoglobulin, cytokin, laktoferyny, lizozymu i hormonu wzrostu może poprawić funkcjonowanie układu odpornościowego i neuroendokrynnego oraz integralność przewodu pokarmowego, których działanie może zostać upośledzone w wyniku intensywnego wysiłku fizycznego. Głównym czynnikiem wzrostu w siarze jest insulinopodobny czynnik wzrostu 1, który jest ważny dla stymulowania wzrostu tkanki mięśniowej oraz dla utrzymania masy mięśniowej i jej funkcji.
 

Tabela 1. Substancje aktywne w colostrum
Składniki odżywcze Czynniki immunologiczne Czynniki wzrostowe
wapń, potas, magnez, sód, fosfor, cynk,
żelazo, miedź, siarka, mangan, witamina A,
witamina B12, witamina E, niacyna,
witamina B1, witamina B2, aminokwasy,
niezbędne nienasycone
kwasy tłuszczowe
bogate w prolinę polipeptydy,
immunoglobuliny (A, D, E, G, M),
laktoferyna, cytokiny, lizozym, oksydaza,
trypsyna, leukocyty, limfocyty T, B,
oligopolisacharydy, kwas orotowy, sIgA,
laktalbuminy, beta-laktoglobuliny
nabłonkowy czynnik wzrostu (EGF),
insulinopodobny czynnik wzrostu (IGF-1,
IGF-2), czynnik wzrostu fibroblastów
(FgF), płytkowy czynnik wzrostu (PDGF),
transformujący czynnik wzrostu (TgA, TgB),
hormon wzrostu (GH)


Pierwsze badania nad suplementacją siary w sporcie przeprowadzili Mero i współautorzy w 1997 roku. Sprawdzono wpływ siary na stężenie immunoglobulin w surowicy krwi i wpływ na siłę eksplozywną mięśni. Od tego czasu bada się zdolność siary do zwiększania wytrzymałości i siły, poprawy zdolności beztlenowej i określania mechanizmów odpowiedzialnych za korzystny wpływ siary na wydolność sportowca.

Colostrum w infekcjach

Dodatkowo stosowanie colostrum zapobiega również stanom zapalnym spowodowanym długotrwałym, intensywnym wysiłkiem. Dzięki swoim właściwościom będzie ono wsparciem dla osób zmagających się z częstymi infekcjami, osłabieniem czy żyjących w nadmiernym stresie, również fizycznym (sport wysokiego wyczynu). Podawanie siary wydaje się być najbardziej skuteczne w okresach treningu o wysokiej intensywności, prawdopodobnie ze względu na jej wysokie stężenie IGF-1, możliwość zwiększania zdolności buforowania mięśni lub wysokie stężenie SIgA. W badaniach, w których podawano colostrum, zaobserwowano już 33% wzrost SIgA po dwóch tygodniach uzupełniania siary w dawce 20 g dziennie. W późniejszych badaniach stosowanie 12-tygodniowego okresu suplementacji napoju czekoladowego zawierającego 12 g siary dziennie w grupie biegaczy doprowadziło do 79% wzrostu spoczynkowej SIgA. Stężenie tej immunoglobuliny jest dobrym wskaźnikiem do przewidywania ryzyka zakażeń górnych dróg oddechowych u sportowców. Wykazano zmniejszoną częstoość chorób górnych dróg oddechowych u osób aktywnych fizycznie, które otrzymywały dziennie 60 g colostrum przez okres ośmiu tygodni, jak również u pływaków stosujących 25 g dziennie siary przez 10 tygodni. W badaniu z 2018 r. wykazano, że podawanie 3,2 g colostrum przez sześć tygodni doprowadziło do zmniejszenia indukowanego wysiłkiem uszkodzenia mięśni i markerów stanu zapalnego. Na podstawie tych badań można stwierdzić, że colostrum pozytywnie wpływa na układ odpornościowy sportowców. 

U zdrowych osób wykazano, że spożywanie siary może zapobiegać uszkodzeniom przewodu pokarmowego, spowodowanym przez stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych i antybiotyków, dzięki regeneracji nabłonka jelitowego. Stosowanie colostrum może być rozważane u pacjentów z IBS, kandydozą, chorobą Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. 

Wpływ na funkcjonowanie przewodu pokarmowego

Spożywanie colostrum przyczynia się również do zwiększenia poziomu sIgA w jelitach, dzięki czemu regulowane jest funkcjonowanie układu odpornościowego poprzez GALT, między innymi na drodze zmniejszenia ilości cytokin prozapalnych i patogenów w jelitach. Czynniki wzrostu obecne w siarze odgrywają istotną rolę we wzroście, proliferacji i naprawie przewodu pokarmowego. U zdrowych osób wykazano, że spożywanie siary może zapobiegać uszkodzeniom przewodu pokarmowego, spowodowanym przez stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych i antybiotyków, dzięki regeneracji nabłonka jelitowego. Stosowanie colostrum może być rozważane u pacjentów z IBS, kandydozą, chorobą Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. 

Zwiększenie przepuszczalności bariery jelitowej może pogorszyć wyniki sportowców w wyniku przemieszczenia endotoksyn bakteryjnych, które mogą powodować nudności i biegunki. Suplementacja siary może wykazywać korzyści podczas intensywnych treningów, które wpływają na przepuszczalność jelit, szczególnie w wysokich temperaturach otoczenia. Wykazano, że siara skutecznie utrzymuje stabilność błony jelitowej poprzez zmniejszenie apoptozy i przepuszczalności międzykomórkowej. Badania kliniczne przeprowadzone w Zakładzie Biochemii i Żywienia Człowieka Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie wykazały, że substancją, która powoduje zmniejszenie nadmiernej przepuszczalności bariery jelitowej, jest colostrum...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy