Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowie i sprawność

4 grudnia 2020

NR 31 (Grudzień 2020)

COVID-19 a depresja u sportowców

227

Czym jest depresja?

W celu dobrego przedstawienia tematu warto zacząć od podstaw, a mianowicie od wyjaśnienia pojęcia depresji, jej objawów, a także czynników ryzyka tego schorzenia. 

Depresja jest to poważna choroba psychiczna, która negatywnie wpływa na samopoczucie, sposób myślenia i działania. Wywołuje one permanentne uczucie smutku oraz utratę zainteresowania czynnościami, które wcześniej sprawiały przyjemność. Może to w efekcie prowadzić do dużych problemów emocjonalnych i fizycznych, a także znacznie utrudnić prawidłowe funkcjonowanie w życiu codziennym. 

Mówiąc o genezie depresji, należy pamiętać, że choroba ta może dotknąć każdego, pojawia się nawet u ludzi, którzy wiodą na pozór szczęśliwe i lekkie życie. W schorzeniu tym rolę odgrywa zwykle wiele czynników, które w połączeniu powodują depresję. Wśród nich można wymienić:

  • czynniki biochemiczne – różnice w stężeniach różnych substancji w mózgu,
  • czynniki genetyczne – występowanie depresji w rodzinie zwiększa ryzyko rozwoju tego schorzenia
  • czynniki personalne – osoby źle znoszące stres, pesymistyczne i z niską samooceną są bardziej narażone,
  • czynniki środowiskowe – czyli, np. trudna sytuacja ekonomiczna, przemoc fizyczna, psychiczna często są powodem rozwoju depresji, jeśli nie zostaną odpowiednio wcześniej wyeliminowane [1].

W przypadku niektórych osób przyczyną depresji może być traumatyczna sytuacja życiowa, np. utrata bliskiej osoby, rozwód, ciężka choroba, czy nawet utrata pracy. Wielu pacjentów psychiatrycznych leczonych na depresję mówi o tzw. sekwencji zdarzeń w dół, która w rezultacie doprowadziła do depresji. Przykładowo, wystąpienie ciężkiej i nieuleczalnej choroby, następnie utrata pracy i rozpad związku w konsekwencji mogą wywołać depresję [2]. 

Objawy depresji mogą być zarówno łagodne, jak i ciężkie, a obejmują m.in.:

  • obniżenie nastroju,
  • utratę zainteresowań,
  • zmiany w apetycie – utrata masy ciała, bądź zwiększenie masy ciała,
  • kłopoty ze snem lub ciągła chęć pozostawania w łóżku i długotrwałego spania,
  • utrata energii lub zwiększone zmęczenie,
  • zwiększenie bezcelowej aktywności fizycznej (np. niezdolność do siedzenia w bezruchu) lub spowolnienie ruchów i mowy,
  • trudności w myśleniu, koncentracji i podejmowaniu decyzji
  • poczucie bezwartościowości [1].

Wpływ pandemii na zdrowie psychiczne społeczeństwa

Według aktualnych doniesień problemy ze zdrowiem psychicznym są częstą odpowiedzią na pandemię [3]. Choroba COVID-19 – poza zakaźnością i śmiertelnością – spowodowała również masową histerię, duże obciążenia ekonomiczne, a w niektórych przypadkach także znaczne straty finansowe, które mogą odcisnąć piętno na zdrowiu psychicznym. Obecność wirusa w połączeniu z przymusową kwarantanną zaburzającą dotychczasowy styl życia może po jakimś czasie wywołać lęk, zachowania obsesyjne, paranoję, depresję oraz inne defekty psychiczne w różnych warstwach społeczeństwa [4]. Według medycznych doniesień choć dzieci są w minimalnym stopniu podatne na ciężkie zachorowanie na COVID-19, to bardziej odczuwają psychospołeczne skutki pandemii. Zamknięcie szkoły, brak aktywności fizycznej na świeżym powietrzu, nieprawidłowe nawyki żywieniowe i nieodpowiednia higiena snu mogą zakłócać ich funkcjonowanie i sprzyjać monotonii, irytacji, oraz różnorodnym objawom neuropsychiatrycznym [5]. Co więcej, pandemia spowodowała nasilenie objawów chorób psychicznych u osób cierpiących na nie wcześniej. Odnotowano przypadek nasilenia objawów depresji oraz lęku związanego z ograniczeniami wynikającymi z COVID-19, a także pogorszenie funkcji poznawczych u tejże osoby [6]. Globalny wybuch COVID-19 spowodował zamknięcie siłowni, basenów, szkół tańca i innych instytucji sportowych, co pozbawiło wiele osób możliwości regularnego uprawiania aktywności fizycznej, a dużej części sportowców również treningu, który stanowi nieodzowny element ich życia. Jak powszechnie wiadomo – systematyczne ćwiczenia wpływają pozytywnie na samopoczucie oraz pomagają utrzymać prawidłową masę ciała, zatem ich brak może przyczynić się do pogorszenia stanu psychicznego, jak i fizycznego organizmu, co niewątpliwie zwiększa ryzyko rozwoju depresji i chorób wynikających z siedzącego trybu życia oraz pogorszenia funkcjonowania układu odpornościowego [7].

Depresja spowodowana pandemią wśród sportowców

Jak wspomniano wcześniej, pandemia dotknęła w mniejszym lub większym stopniu całe społeczeństwo. Grupą, która szczególnie ucierpiała wskutek narzuconych przez rządy obostrzeń, są sportowcy, którzy stanęli przed ekstremalnym wyzwaniem zakłóceń w treningach i codziennej rutynie. Zauważono wzrost liczby sportowców zgłaszających się po pomoc w radzeniu sobie z niepewnością i niepokojem, które przyniosła pandemia [12]. Przeprowadzonych zostało dużo badań, które miały na celu sprawdzenie, czy izolacja związana z pandemią wpłynęła na stan zdrowia zawodowych sportowców. Wykazano, że okres bezczynności, izolacja od drużyny, brak bezpośredniej interakcji z trenerem, brak wsparcia (np. w postaci kibiców) powoduje stres emocjonalny oraz zaburzenia psychiczne u sportowców [8]. W jednym z badań przeprowadzonych wśród zawodowych sportowców stwierdzono, iż pandemia przyczyniła się do wielu zmian w ich stylu życia. Odnotowano m.in., że część z nich w wolnym czasie preferowała siedzący tryb życia, zamiast aktywności fizycznej, borykała się z problemem motywacji do treningu oraz odczuwała depresyjny nastrój; co więcej, spora ilość spożywała nadmierne ilości węglowodanów. Wynika z tego, iż koronawirus niesie za sobą fizyczne, psychologiczne, a także odżywcze konsekwencje, które rzutują na ogólny stan zdrowia atletów [9]. W Hiszpanii zostało poddanych ankiecie online dotyczącej wpływu pandemii na trening oraz jakość snu 175 piłkarzy. Wyniki tego badania pokazały, że w dobie koronawirusa zmniejszeniu uległo obciążenie treningiem, a jakość snu pogorszyła się, co jednocześnie rzutuje na znacznie gorszą regenerację. Odkryto tym samym, iż okres izolacji oddziałuje na przyszłe wyniki sportowe piłkarzy [10]. W innym badaniu ankietowym wyniki również potwierdziły wpływ kryzysu związanego z COVID-19 na zdrowie psychiczne zawodowych sportowców. W sumie aż 46% (z 296 badanych) zgłosiło gorsze samopoczucie psychiczne podczas pandemii, podczas gdy 6% zadeklarowało znaczne obniżenie nastroju. Część osób również poinformowała o zaniepokojeniu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy