Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

30 października 2018

NR 18 (Październik 2018)

Grzyby – zastosowanie w zdrowiu i sporcie

0 270

Grzyby z ich ziemistym smakiem umami i wszechstronnością kulinarną od dawna są używane w kuchniach na całym świecie. Stanowią podstawę diety japońskiej, znajdują zastosowanie w kuchni europejskiej i amerykańskiej. Dodatkowo mają niską zawartość węglowodanów i kalorii, są doskonałym źródłem witamin z grupy B, pierwiastków śladowych, błonnika, a nawet białka. Ostatnio inny rodzaj grzybów (o właściwościach leczniczych) zdominował rynek zdrowej żywności.

Z ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:

  • jakie właściwości zdrowotne wykazują grzyby,
  • który rodzaj grzybów wybrać,
  • czy grzyby wspomagają walkę z chorobami nowotworowymi.

Grzyby lecznicze mają szerokie właściwości zdrowotne, m.in. wykazują silne działanie przeciwzapalne ze względu na obecność beta-glukanów, a także przeciwutleniacza zwanego ergotioneiną, który obniża ogólnoustrojowy stan zapalny. Ich lecznicze właściwości są wykorzystywane w krajach azjatyckich od tysięcy lat. Na półkuli zachodniej zaczęły być popularne w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci, głównie ze względu na pojawienie się badań sugerujących, że grzyby zawierają biologicznie czynne związki o sporym działaniu ochronnym. Na rynku odnaleźć można różne rodzaje grzybów, jednak najbardziej obiecujące rezultaty wykazują grzyby reishi, chaga, Cordyceps oraz lion’s mane. Praktycy tradycyjnej medycyny chińskiej uważają, że codzienne korzystanie z grzybów znacznie przysłuży się zdrowiu i wydłuży życie. Grzyby najczęściej spożywane są przez dodanie do herbaty leczniczej lub do napojów czy koktajli.
Udowodnione właściwości zdrowotne dla grzybów obejmują zdolność do wzmacniania układu odpornościowego i zwalczania wielu chorób przez dostarczanie licznych witamin, minerałów i enzymów. Są także bogatym źródłem antyoksydantów, zawierają między innymi ergotioneinę, która wykazuje silne właściwości przeciwzapalne. Wiele grzybów zawiera szeroką gamę bioaktywnych cząsteczek o właściwościach przeciwwirusowych, przeciwzapalnych i przeciwutleniających. Niektóre rodzaje grzybów zwiększają produkcję limfocytów B i T, które są kluczowymi składnikami odpornościowymi pomagającymi kontrolować reakcje organizmu na patogeny, wirusy, toksyny i inne szkodliwe substancje. 

Reishi (Ganoderma lucidum)

Grzyby te były używane od tysięcy lat jako sposób do walki z przewlekłą chorobą. Dziś wiemy z badań naukowych, że są w stanie zrobić to, o czym Chińczycy zawsze spekulowali: zwalczyć stany zapalne, raka, choroby serca, zaburzenia hormonalne, problemy zwyrodnieniowe układu nerwowego, zaburzenia nastroju i inne. Pochodzą z Chin, Korei i Japonii. Chociaż są jadalne (niektórzy opisują je jako gorzkie, o twardej konsystencji), istnieje większe prawdopodobieństwo, że znajdziesz je w postaci suplementu, nalewki lub proszku. Zawierają 400 różnych związków bioaktywnych, które zostały opisane w badaniach nauko-
wych jako wykazujące wiele prozdrowotnych działań, w tym modyfikację układu immunologicznego, przeciwzapalnych, przeciwnowotworowych, promujących sen, przeciwbakteryjnych, antywirusowych, przeciwcukrzycowych, przeciwutleniających i przeciwstarzeniowych. Badania wykazały, że reishi zmniejszają stan zapalny w reumatyzmie, astmie, zapaleniu błon, które wyścielają oko i powieki bez znaczących skutków ubocznych. Badanie na ludziach z zaawansowanym stadium raka wykazało spadek TNF-alfa i IL-1, które są cytokinami zapalnymi. Podobnie jak inne produkty przeciwzapalne, grzyby reishi zawierają kilka rodzajów ważnych przeciwnowotworowych składników odżywczych, w tym przeciwutleniaczy (takich jak polisacharydy i triterpenoidy), beta-glukany i aminokwasy. Naukowcy są przekonani, że jednym z najkorzystniejszych składników grzybów reishi są polisacharydy, które są rozpuszczalnym w wodzie typem składników odżywczych występujących w pokarmach zawierających węglowodany, o których wiadomo, że mają właściwości przeciwnowotworowe. Polisacharydy wraz z triterpenoidami są substancjami modulującymi odporność. Stanowią jeden ze związków, które pomagają grzybom reishi w obronie DNA i zatrzymaniu mutacji komórkowych, chroniąc zdrowe komórki. Według niektórych badań grzyby lecznicze pomagają w walce z rakiem, ponieważ polisacharydy mają właściwości przeciwutleniające, neuroochronne, chroniące przed promieniowaniem radioaktywnym, przeciwcukrzycowe, przeciw osteoporozie i przeciw zmęczeniu. Grzyby reishi zostały z powodzeniem wykorzystane w walce z rakiem piersi, jajników, prostaty, wątroby i płuc, czasami w połączeniu z innymi metodami leczenia. Badania na pacjentach z nowotworami sugerują, że reishi ma działanie antyproliferacyjne i chemioterapeutyczne, pomaga złagodzić skutki uboczne chemioterapii, takie jak obniżona odporność i nudności, a także potencjalnie zwiększa skuteczność radioterapii. W badaniu z 2013 r., opublikowanym w „International Journal of Medicinal Mushrooms”, stwierdzono, że reishi wywołuje hepatoprotekcyjne działanie na ostre uszkodzenie wątroby, ponieważ wykazuje właściwości przeciwutleniające i hamuje szkodliwe reakcje immunologiczne, które spowalniają czynność wątroby.


Badania sugerują, że kilka przeciwutleniaczy i związków przeciwzapalnych znalezionych w grzybach reishi zmienia sposób, w jaki nerwy przekazują wiadomości do mózgu, poprawiając w naturalny sposób różne funkcje w obrębie hormonalnego i ośrodkowego układu nerwowego oraz równoważąc hormony. Dodatkowo jednym z aktywnych składników grzybów reishi są triterpeny, czyli rodzaj kwasu ganoderinowego, który wiąże się z redukcją alergii i reakcji histaminowych związanych z astmą.

Chaga (Inonotus obliquus)

Chaga jest znana jako król ziół w medycynie chińskiej, ponieważ ma jedną z najwyższych ocen ORAC (146 700) i zawiera 215 związków fitochemicznych – im wyższa wartość ORAC, tym lepsza jest zdolność pokarmu do ochrony organizmu przed chorobotwórczymi wolnymi rodnikami. To popularna gwiazda grzybowej kawy i herbaty. Wzmacnia działanie układu odpornościowego, zwalcza stany zapalne, chroni komórki przed wolnymi rodnikami i może zmniejszać objawy cukrzycy. Chaga wykazuje najsilniejszą aktywność przeciwutleniającą w porównaniu z innymi popularnymi grzybami leczniczymi. W badaniach komórkowych ludzkich limfocytów ekstrakt redukuje ponad 40% uszkodzeń DNA spowodowanych przez nadtlenek wodoru oraz chroni nerwy przed stresem oksydacyjnym spowodowanym chorobą Parkinsona. Wykazuje również właściwości ochraniające w przewlekłym zapaleniu trzustki. Ekstrakt z chaga wspiera walkę z nowotworem, a mianowicie:

  • zmniejsza wzrost raka okrężnicy i raka wątroby,
  • zmniejsza wzrost komórek rakowych,
  • u osób z rakiem płuc zmniejsza wielkość guza o 60% w porównaniu z grupą kontrolną oraz hamuje przerzuty,
  • wspomaga prawidłową odpowiedź immunologiczną przeciwko komórkom nowotworowym.

Zmniejszając stres oksydacyjny, chaga obniża ryzyko mutacji prowadzących do rozwoju nowotworów, może zatem być skutecznym środkiem zmniejszającym ryzyko zachorowania na raka, a także ograniczającym rozwój istniejących nowotworów.
Chaga wpływa również na poprawę zdolności układu odpornościowego do zwalczania patogenów – zwiększa wytwarzanie komórek immunologicznych IL-6 i limfocytów B. Może zmniejszać również ryzyko autoimmunizacji, ponieważ ułatwia organizmowi odróżnianie komórek własnych od obcych. Ekstrakt wspomaga odpowiedź Th1 i hamuje odpowiedź komórek Th2. Dodatkowo wykazuje działanie przeciwwirusowe i może pomagać w zapobieganiu infekcjom wirusowym, m.in. zmniejsza replikację wirusa HIV, Herpes i Epstein-Barr. Oprócz tego ekstrakt wykazuje działanie immunomodulujące, zmniejsza ekspresję NF-κB – cząsteczki, która aktywuje odpowiedź zapalną oraz redukuje zapalenie w komórkach okrężnicy, co jest obiecujące w leczeniu chorób zapalnych jelit.
Badania na zwierzętach pokazują, że ekstrakt z chaga zmniejsza: objawy cukrzycy, w tym wysoki poziom glukozy we krwi, wolne kwasy tłuszczowe, całkowity cholesterol i lipoproteiny o niskiej gęstości. Ekstrakt z chaga może również spowolnić wchłanianie węglowodanów przez hamowanie cząsteczki alfa-glukozydazy, może to zmniejszyć skoki cukru we krwi, które w przeciwnym razie doprowadziłyby do powikłań cukrzycy. W badaniach na komórkach tłuszczowych zwierząt ekstrakt z chaga zwiększył aktywność transkrypcyjną PPAR-γ i pomógł w różnicowaniu komórek tłuszczowych. PPAR-γ jest cząsteczką, która zmniejsza oporność na insulinę przez poprawę sygnalizacji insuliny i metabolizm energetyczny.
U sportowców wyciąg z chaga aktywuje PPAR-γ, który może pomóc w utrzymaniu pozytywnego metabolizmu energetycznego i promowaniu wydolności fizycznej. Zwierzęta, którym podano ekstrakt chaga, mogły pływać przez dłuższy czas w porównaniu z grupą kontrolną. Zwierzęta leczone chaga miały również wyższe zapasy energii w mięśniach i wątrobie.

Cordyceps

Jest to rodzaj grzybów leczniczych, o których wiadomo, że powstanie ich zajmuje tysiące lat. Dwa główne stosowane typy to Cordyceps sinesis i Cordyceps militaria. Jest blisko spokrewniony z innymi grzybami, jednak klasyfikowany jako forma grzybów Ascomycetes. Zbierany jest w wy-
sokich regionach górskich, zwłaszcza w części Himalajów, z grzbietów gąsienic. Znajdują się one tylko powyżej 
3800 m n.p.m. w określonej porze roku i tylko w niektórych częściach świata, gdzie te specjalne gąsienice występują. Głównym składnikiem ekstraktu pochodzącego z tego grzyba jest nowy biometabolit, zwany kordycepiną (3’-deoksyadenozyna), który ma bardzo silne działanie przeciwnowotworowe, przeciwutleniające i przeciwzapalne. 
Badania farmakologiczne i biologiczne wykazały, że stosowanie Cordyceps pozytywnie wpływa na funkcje immunologiczne i układ sercowo-naczyniowy, oddechowy, hormonalny i rozrodczy. Wspomaga walkę z nowotworem i zaburzeniami immunologicznymi ze względu na obecność polisacharydów, nukleozydów i cyklosporyn. Badania na zwierzętach wykazały korzyści w leczeniu chorób autoimmunologicznych i działanie przeciwnowotworowe. Badania przeprowadzone przez Szkołę Nauk Farmaceutycznych na Uniwersytecie Pekińskim wykazały, że suplementy zawierające ekstrakt z grzyba mają działanie przeciwstarzeniowe na myszy i zwiększają aktywność przeciwutleniaczy, w tym dysmutazę ponadtlenkową i peroksydazę glutationową. Cordyceps obniża również poziom peroksydacji lipidów i aktywność monoaminooksydazy, które przyczyniły się do starzenia się myszy. Wszystkie wyniki wskazują, że suplementacja Cordyceps jest skuteczna w poprawie funkcjonowania mózgu, układu odpornościowego i funkcji rozrodczych oraz seksualnych. 


Badanie z 2010 r., opublikowane na łamach „Journal of Alternative and Complementary Medicine”, wykazało, że suplementacja Cordyceps sinensis poprawiła wyniki ćwiczeń i przyczyniła się do wzrostu wskaźników dobrego samopoczucia u osób starszych. Uważany za energetyzujący adaptogen, Cordyceps może pomóc w walce ze zmęczeniem, leczyć bóle mięśni i zapobiegać osłabieniu. Wiele badań sugeruje, że Cordyceps może poprawić fizyczne zdolności, wytrzymałość i zwiększyć siły witalne, dlatego że zwiększa podaż ATP, jednego z podstawowych źródeł energii podczas ćwiczeń. Cordyceps zawiera adenozynę, rodzaj kwasu nukleinowego, który jest składnikiem niezbędnym do wytworzenia ATP, „nośnika energii”, który jest wyczerpany w mięśniach podczas ćwiczeń fizycznych. 
Ekstrakt z Cordyceps może być również wykorzystywany w leczeniu niepłodności i problemów z potencją. Wspomaga on efektywne wykorzystanie tlenu i poprawia przepływ krwi, co jest kluczowe dla zdrowia fizycznego i funkcji seksualnych. Zwiększa wytrzymałość, wykazuje działanie przeciw zmęczeniu i obniża markery stanu zapalnego.
Aktywne składniki w Cordyceps – d-mannitol, kordycepina i 3’-deoksyadenozyna – są częściowo odpowiedzialne za fizjologicz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy