Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

19 października 2017

NR 7 (Grudzień 2016)

Koenzym Q10 – działanie, jakiego nie znacie

0 299

W dzisiejszych czasach nasz styl życia generuje wiele schorzeń metabolicznych. Zaburzenia cyklu dobowego, „śmieciowe” jedzenie, toksyny, infekcje – to tylko kilka z elementów wpływających na pogorszenie zdrowia metabolicznego.  Niestety choroby te związane są niemal zawsze z mitochondriopatią, czyli stanem, w którym nasze „fabryki energetyczne” nie funkcjonują prawidłowo. Podstawowym kofaktorem do procesów zachodzących w mitochondriach w celu produkcji energii jest koenzym Q10. Jakie funkcje pełni ten związek? Z pewnością jest ich więcej, niż można odnaleźć na popularnych stronach internetowych. 
Czy możemy go suplementować i jakie korzyści z tego tytułu możemy odnieść?

Koenzym Q10 (ubichinol zredukowany, ubichinon utleniony) jest substancją witaminopodobną o kluczowym znaczeniu dla produkcji energii, wzrostu i regeneracji oraz bieżącego funkcjonowania komórek, tkanek i organizmu jako całości. Rolę koenzymu najlepiej oddaje jego łacińska nazwa Ubichinol. Przedrostek „ubi” należy tłumaczyć jako „wszędzie” – co wskazuje na wszechobecność koenzymu w ludzkim organizmie. Odkrywcą koenzymu Q10 był Anglik – Peter Mitchell, który w 1978 r. otrzymał za swoje odkrycie Nagrodę Nobla. 

Funkcjonowanie tego związku w organizmie ma miejsce w mitochondriach, czyli naszych „piecach, fabrykach energetycznych”. Poza mitochondrium koenzym Q10 występuje również w błonach aparatu Golgiego, w retikulum endoplazmatycznym, lizosomach, peroksysomach, a także we frakcji mikrosomalnej. W mitochondriach odbywają się przemiany mające na celu wytworzenie energii, czyli tzw. ATP (adenozynotrifosforanu) w procesie zwanym fosforylacją oksydacyjną. 

Podczas tego procesu wytworzone w cyklu Krebsa NADH oraz bursztynian są utleniane w celu wytworzenia energii w postaci ATP. Jest to substancja niezbędna do funkcjonowania mitochondriów. Odpowiednia ilość tego związku warunkuje skuteczne pozyskiwanie ATP w procesie oddychania komórkowego i chroni mitochondria przed nadmiernym stresem oksydacyjnym. Q10 uczestniczy w przekazywaniu elektronów pomiędzy kompleksami I, II i III fosforylacji oksydacyjnej.

CoQ10 występuje w dwóch formach, jako ubiquinon (utleniony CoQ10, forma zużyta) i jako ubiquinol (zredukowany CoQ10, antyutleniacz). Aby CoQ10 wykazywał właściwości przeciwutleniacza, nasz organizm musi przekształcić ubiquinon do ubiquinolu na drodze reakcji chemicznej, nazywanej reakcją oksydoredukcyjną (redox). Około 96% całkowitego CoQ10 w organizmie zdrowego człowieka występuje w postaci ubiquinolu (od 0,56 do 1,34 mg/l). Badania wskazują, że poziom ubiquinolu ulega znaczącemu obniżeniu w warunkach stresu oksydacyjnego. Dlatego stosunek ubiquinonu do ubiquinolu jest przydatnym biomarkerem stresu oksydacyjnego. Stałego dostępu do koenzymu potrzebują szczególnie serce i mózg – organy newralgiczne dla naszego życia, które w sytuacji niedoboru tej substancji zaczynają poważnie chorować.

 

Tkankowy koenzym Q10 osiąga swój maksymalny poziom w wieku 20–30 lat, a następnie wraz z wiekiem spada. Z żywnością dostarczamy go do organizmu ok. 10 mg/dzień.

 

W warunkach prawidłowej homeostazy organizmu koenzym Q10 jest syntetyzowany we wszystkich tkankach i komórkach w ilościach wystarczających do pełnienia swojej funkcji fizjologicznej. Proces biosyntezy koenzymu Q10 rozpoczyna się w retikulum endoplazmatycznym, a kończy w błonach aparatu Golgiego, skąd jest transportowany do innych organelli komórkowych. Tkankowy koenzym Q10 osiąga swój maksymalny poziom w wieku 20–30 lat, a następnie wraz z wiekiem spada. Z żywnością dostarczamy go do organizmu ok. 10 mg/dzień. Synteza CoQ10 w naszym organizmie jest procesem złożonym i wieloetapowym, wymagającym przynajmniej siedmiu różnych witamin jako kofaktorów (witaminy B2, B3, B6, B12, folianów, witaminy C, kwasu pantotenowego) oraz innych składników. Niedobór któregokolwiek z tych składników ma negatywny wpływ na poziom CoQ10 w naszym organizmie. W żywności związek ten występuje przede wszystkim w rybach, mięsie, w szczególności w podrobach, takich jak: wątroba, serce, śledziona, nadnercza, płuca, trzustka. Mięso czerwone będzie zawierać znacznie większe ilości koenzymu Q10. Niewystarczająca dostawa CoQ10 z jedzeniem, zbyt mało efektywna biosynteza CoQ10 oraz wysokie zapotrzebowanie wynikające z dużego stresu oksydacyjnego i nitrozacyjnego może wywołać choroby, takie jak:

  • mitochondriopatia,
  • choroby serca i układu krążenia,
  • choroby neurodegeneracyjne,
  • choroby neuromięśniowe,
  • miopatia w wyniku stosowania statyn,
  • dystrofia mięśniowa,
  • cukrzyca, 
  • nowotwór, 
  • obstrukcyjne zapalenie płuc, 
  • migrena, 
  • zaburzenia odporności, 
  • HIV/AIDS, 
  • choroby przyzębia, 
  • niepłodność mężczyzn, 
  • zespół przewlekłego zmęczenia.

 

Jak skutecznie suplementować

W badaniach naukowych potwierdzono wiele korzystnych skutków suplementacji koenzymu Q10 – szczególnie w postaci zredukowanej (ubichinolu). Korzyści wynikające z utrzymania odpowiedniego poziomu Q10 w organizmie:

  • 200 mg ubichinolu suplementowane przez 2 tyg. zmniejsza stres oksydacyjny wywołany ciężkim treningiem oraz poprawia regenerację mięśni, funkcjonowanie komórek śródbłonka, dostawę substratów do mięśni, a także zmniejsza ciśnienie krwi;
  • zmniejsza ilość wolnych rodników tlenowych odpowiedzialnych w nadmiarze za uszkodzenia oksydacyjne; zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań u palaczy tytoniu, u których poziom koenzymu Q10 w płucach jest znacznie obniżony, blokuje śmierć hepatocytów u pacjentów z uszkodzeniami wątroby, zmniejsza ilość peptyd natriuretycznych typu B u starszych ludzi z dysfunkcjami sercowo-naczyniowymi, co zmniejsza ryzyko zawału mięśnia sercowego;
  • zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych w wyniku działania antyoksydacyjnego; zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworu w wyniku ekspozycji na promieniowanie UV;
  • zmniejsza uszkodzenia związane z występowaniem zespołu metabolicznego, insulinooporności, cukrzycy typu 2 i innych chorób metabolicznych poprzez wsparcie mitochondriów;
  • zwiększa liczbę i ruchliwość plemników u mężczyzn, co może być bardzo pomocne przy męskiej bezpłodności; u kobiet w ciąży wspiera prawidłowy rozwój układu kostnego płodu;
  • wysokie dawki koenzymu Q10 w okresie przed oraz pooperacyjnym zmniejszają ryzyko powikłań i zaburzeń pracy serca; zmniejszają stres oksydacyjny wynikający z n...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy