Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening

29 sierpnia 2018

NR 17 (Sierpień 2018)

Kolana koślawe a trening personalny

0 23

Gdyby przez chwilę się zastanowić, praca nad kolanami koślawymi nie jest zarezerwowana jedynie dla osób korzystających z treningów personalnych, ale dla wszystkich, którzy widzą u siebie ten problem.

Z ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:

  • czym są kolana koślawe i jakie mogą być ich konsekwencje,
  • jaki wpływ na biomechanikę kończyny dolnej mają kolana koślawe,
  • jak skonstruować trening, a także jakie działania pomogą w walce z bólem, który może być wynikiem kolan koślawych. 

 

Anatomia

Zacznijmy od anatomii samego stawu kolanowego, rzepkowo-udowego oraz mięśni zlokalizowanych w obszarze wyżej wymienionych połączeń stawowych. Następną kwestią jest dalsza charakterystyka mechanizmów kompensacyjnych oraz pozostałych struktur anatomicznych mających znaczenie w kwestii kolan koślawych. Tych najważniejszych, bo uwierzcie, że może być ich mnóstwo. Nie ulega wątpliwości, że staw kolanowy jest największym i najbardziej rozbudowanym stawem człowieka. Tworzy on połączenie końca dalszego kości udowej oraz końca bliższego kości piszczelowej. Należy pamiętać, że stawu kolanowego w żaden sposób nie tworzy strzałka. Rzepkę możemy potraktować jako swoistą formę dopełnienia stawu kolanowego. Staw kolanowy jest stawem złożonym zawiasowym, zmodyfikowanym. Ruchy, jakie w nim zachodzą, to wyprost oraz zgięcie, a także ruchy rotacyjnie przy odpowiednim kącie zgięcia. W swojej budowie ma „układ” więzadeł wewnętrznych, a także zewnętrznych, które właśnie najczęściej ulegają uszkodzeniu, np. zerwanie lub uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego. Strukturami dopełniającymi staw kolanowy są dwie łąkotki – przyśrodkowa oraz boczna. Mięsień mający największy wpływ na pracę stawu kolanowego to bez wątpienia mięsień czworogłowy. Nie można zapominać również o grupie kulszowo-goleniowej, przywodzicielach oraz mięśniach odwodzących staw biodrowy, które mają bezpośredni wpływ na pracę stawu kolanowego. Po krótkiej charakterystyce samego stawu kolanowego pora na opis połączenia rzepkowo-udowego.

 W trakcie wykonywania przysiadu zauważamy największą kompresję powierzchni stawowych między kątem 60–90 stopni. Co to może oznaczać? Wykonując przysiad do kąta 90 stopni z dodatkowym obciążeniem, narażamy nasze stawy kolanowe na największe przeciążenia.

Wiemy już, że w stawie kolanowym zachodzą ruchy zgięcia, wyprostu oraz ruchy rotacyjne. Jaką więc funkcję pełni połączenie rzepkowo-udowe, jakie zachodzą tam ruchy i czy rzepka jest istotnym elementem całej „układanki”? 

O połączeniu rzepkowo-udowym

Bez wątpienia rzepka to istotny element kostny w pracy stawu kolanowego. Bez połączenia rzepkowo-udowego niemożliwe byłoby między innymi przenoszenie tak dużych obciążeń. Staw rzepkowo-udowy to połączenie rzepki oraz powierzchni stawowej końca dalszego kości udowej. Dzięki pracy mięśnia czworogłowego uda (zgięcie/wyprost) ruchomość rzepki to zakres 6–8 cm. W momencie maksymalnego wyprostu stawu kolanowego, przy rozluźnionym mięśniu czworogłowym, rzepka ma możliwość ograniczonej ruchomości w czterech kierunkach prawo/lewo oraz góra/dół. To dla nas istotna informacja w kwestii diagnostyki. Ograniczenie ruchomości rzepki w trakcie ruchów biernych może świadczyć o jakiegoś typu ograniczeniach, płynących np. ze strony mięśnia czworogłowego uda. Jak wygląda kontakt rzepki z kością udową w zależności od kąta zgięcia stawu kolanowego? Tak jak wcześniej wspomniałem, przy maksymalnym wyproście stawu kolanowego mamy możliwość biernej ruchomości rzepki. Możemy ją przesunąć w prawo bądź lewo, w górę lub w dół. Jest to dla nas wskazówka, że w takim ustawieniu powierzchnia stawowa rzepki prawie wcale nie styka się z powierzchnią stawową końca dalszego kości udowej. Kontakt powierzchni stawowej rzepki zaczyna się przy ruchu zgięcia o wartościach 20–30°. W tym ustawieniu górna część końca dalszego kości udowej styka się z dolną powierzchnią stawową rzepki. Kolejne zmiany w kontakcie powierzchni stawowych widzimy przy zgięciu o wartościach 60°. W tym ustawieniu kontakt ze sobą ma środkowa część stawowa końca dalszego kości udowej oraz środkowa część powierzchni stawowej rzepki. Przy kącie zgięcia o wartościach 90° widzimy kontakt górnej części rzepki z dolną częścią kłykci kości udowej. W momencie zgięcia stawu kolanowego o wartościach 120–130° rzepka ma znikomy kontakt z końcem dalszym kości udowej.

Oznacza to, że przylegają do siebie wtedy górne brzegi rzepki oraz dolne części kłykci kości udowej, a właściwie ich powierzchnie nośne.

Powierzchnia stawowa rzepki znajduje się wtedy bezpośrednio między kłykciami kości udowej. 

Wyciągnijmy z tego wnioski!

Biorąc pod uwagę biomechanikę stawu kolanowego i połączenia rzepkowo-udowego, możemy stwierdzić, która forma ruchu będzie dla nas najlepsza, a dokładniej: najzdrowsza. Oczywiście nie będę poruszał tutaj kwestii technicznej strony wykonywania ćwiczeń na mięśnie nóg, chociażby takich jak przysiady czy wykroki, bo to sprawa indywidualna, zależna od naszych predyspozycji, a także uwarunkowań biomechanicznych. Zatrzymajmy się przez chwilę przy temacie wybiegania stawów kolanowych poza palce stóp oraz przy kwestii głębokości przysiadu, ponieważ to bezpośrednio dotyczy połączenia rzepkowo-udowego. W pierwszej kolejności wyjście kolan poza linię palców stóp. W tym wypadku musimy brać pod uwagę nasz układ kostny. U osób niskiego wzrostu zaobserwujemy krótkie ramię dźwigni. Odwrotnie będzie u osób mierzących blisko dwa metry i więcej. W trakcie wykonywania przysiadów naszym klientom najprościej powiedzieć, by punkt maksymalnego obciążenia, rozłożenia ciężaru padał n...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy