Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowie i sprawność

4 grudnia 2020

NR 31 (Grudzień 2020)

Najczęstsze kontuzje w sportach zimowych

134

Mróz, śnieg, lód – wszystko to składa się na idealne warunki do uprawiania sportów zimowych. Wśród szerokiej gamy dyscyplin, jaką oferuje ta pora roku, największą popularnością cieszą się narciarstwo alpejskie, narciarstwo klasyczne, snowboarding, saneczkarstwo oraz łyżwiarstwo szybkie. Największą grupę ryzyka kontuzji stanowią tzw. sportowcy sezonowi, niezajmujący się na co dzień aktywnością fizyczną, znajdujący natomiast wielkie upodobanie w spędzaniu ferii zimowych na stoku czy lodowisku. Brak odpowiedniego zaplecza w zakresie przygotowania mięśni, stawów oraz pozostałych elementów układu ruchu szczególnie predysponuje tę grupę osób do różnego rodzaju urazów, jednakże nie znaczy to, że unikają ich wytrenowani zawodnicy. Oni również bywają gośćmi gabinetów ortopedycznych czy fizjoterapeutycznych.

Najczęstsze kontuzje

Wśród amatorów sportów zimowych najbardziej narażone na uraz są kończyny dolne. 

POLECAMY

Skręcenie kolana

W zależności od siły towarzyszącej urazowi rozróżnić można cztery stopnie skręcenia kolana. 
 

Stopień skręcenia Objawy
I Bolesność przyczepów więzadeł pobocznych, pełny zakres ruchów, bez wysięku i objawów niestabilności
II Bolesność przyczepów więzadeł pobocznych, bolesność przedniego przedziału kolana, szczeliny stawu, ograniczenie bólowe zakresu ruchów, objawy niestabilności więzadeł krzyżowych i pobocznych I°, możliwy wysięk lub krwiak
III Niestabilność II°, obrzęk kolana (krwiak), ograniczenie zakresu ruchu, utykanie
IV Niestabilność III°, obrzęk (krwiak), ograniczenie ruchu, utykanie, chodzenie o kulach


W przypadku uszkodzenia w stopniu pierwszym i drugim stosowane jest leczenie zachowawcze (w stopniu pierwszym ograniczenie aktywności sportowej, w drugim orteza stabilizująca kolano). W stopniach trzecim oraz czwartym konieczne jest zastosowanie leczenia operacyjnego.

Uszkodzenia łąkotek stawu kolanowego

Dochodzi do nich podczas nagłego skręcenia kolana przy ustabilizowanej stopie. Jest to szczególnie częste podczas uprawiania narciarstwa zjazdowego. Uszkodzona łąkotka powoduje ból przy ruchach skrętnych ugiętego kolana, możliwe jest uczucie bolesnego przeskakiwania, nawet do blokowania. Dosyć często występuje wysięk. W celu dokładnej diagnozy najlepiej wykonać badanie rezonansu magnetycznego lub USG. Stosowane jest leczenie artroskopowe, które polega na zszyciu lub usunięciu uszkodzonego fragmentu. Powrót do sprawności sprzed urazu po częściowym wycięciu łąkotki może nastąpić nawet po dwóch tygodniach, natomiast po zszyciu okres rekonwalescencji wynosi około trzy–cztery miesiące. 

Skręcenie stawu skokowego

Skręcenie stawu skokowego powstaje w wyniku nagłego zagięcia stopy do wewnątrz. Spotykane jest często u łyżwiarzy, szczególnie tych używających łyżew figurowych. 

Wyróżnia się trzy stopnie skręcenia stawu skokowego, nazywanego też powszechnie skręceniem kostki.
 

Mechanizm Stopień Objawy
niewielkie naciągnięcie torebki stawowej i więzadeł
(lekki)
nieznaczny ból, niewielki, szybko ustępujący obrzęk (z reguły wokół kostki bocznej), tkliwość 
częściowe przerwanie więzadeł oraz torebki stawowej II 
(umiarkowany)
ból od umiarkowanego do ciężkiego, który uniemożliwia normalne chodzenie, obrzęk, niestabilność stawu, możliwe drobne zasinienia (krwiaki)
całkowite przerwanie więzadeł i torebki stawowe III 
(ciężki) 
ostry ból, całkowita niestabilność stawu, duży obrzęk, zwykle rozległe wylewy krwawe (siniaki)


Skręcenia stawu skokowego nie należy mylić ze zwichnięciem. Skręcenie dotyczy tylko tkanek miękkich. Zwichnięcie natomiast polega na nieprawidłowym przesunięciu się względem siebie powierzchni stawowych. W związku z tym, że w zwichnięciu elementy, które uległy przesunięciu zazwyczaj nie wracają na swoje miejsce konieczna jest szybka interwencja lekarska i nastawienie stawu.

Uszkodzenia aparatu więzadłowego kolana

Urazy więzadeł pobocznych w postaci naciągnięcia lub naderwania dotykają często narciarzy zjazdowych, natomiast więzadeł krzyżowych – fanów snowboardingu. 

W przypadku naciągnięcia lub naderwania więzadeł pobocznych stwierdza się bolesność uciskową przyczepów więzadłowych – zarówno bliższych, jak i dalszych. Nie ma natomiast objawów niestabilności, wysięku. Skręcenie lekko ugiętego kolana jest źródłem bólu, bez bolesności podczas obciążania. Celem diagnozy wykonuje się badanie USG, w którym widoczny jest obrzęk w okolicy przyczepów więzadeł, bez przerwania ich ciągłości. 

Naciągnięcie lub naderwanie więzadeł krzyżowych powoduje ból przedniego przedziału kolana, trudny do precyzyjnego zlokalizowania. Obserwuje się również bólowe ograniczenie ruchów, bez objawów niestabilności. W badaniu USG widoczny obrzęk w okolicy więzadła, bez przerwania ciągłości.

W obu przypadkach stosowane jest leczenie zachowawcze w postaci ograniczenia ruchomości poprzez stosowanie opaski elastycznej oraz oszczędnej aktywności ruchowej. 

Złamanie spiralne kości piszczelowej

Powstaje zwykle u osób niezaawansowanych, kiedy narty utkną w głębokim śniegu i dochodzi do próby wyciągnięcia ich z równoczesnym obrotem w osi kończyny. 

Do złamania spiralnego dochodzi, gdy działająca siła powoduje rotacje kończyny. Obie części złamanej kości są wobec siebie obrócone wzdłuż osi kości. Oznacza to, że jedna część kości jest skręcana w jedną stronę, a druga w przeciwną. Obszar pomiędzy skręcanymi fragmentami nie wytrzymuje i pęka. Takie pęknięcia mają kształt rozciągniętej spirali. Powoduje to, że odłamy kości są niczym szpikulce i mają ostre końce. Kość złamana w ten sposób może przebić naczynie krwionośne, uszkodzić nerw lub spowodować złamanie otwarte, czyli takie, któremu towarzyszy uszkodzenie powłok skórnych. Dodatkowo złamania skrętne są bardzo trudne do nastawienia. Dochodzi bowiem do znacznego skrócenia kończyny. Odłamy zachodzą na siebie i ustawienie ich w pozycji anatomicznej wymaga bardzo silnego wyciągu albo rozległej operacji.

Do rozpoznania konieczne jest wykonanie badania RTG w co najmniej dwóch projekcjach. Niepowikłane złamanie goi się około sześciu tygodni. Należy pamiętać o wdrożeniu rehabilitacji, która jest nieodłącznym elementem procesu zdrowienia. 

Kciuk narciarza

Pomimo że urazy kończyn dolnych stanowią większość wśród pasjonatów sportów zimowych, nierzadko spotykane są również kontuzje ręki. Kciukiem narciarza nazywamy uszkodzenie więzadeł pobocznych kciuka. Mechanizm urazu zazwyczaj opiera się na nadmiernym obciążeniu kciuka poprzez odciągnięcie go od pozostałej części dłoni. Dochodzi do tego na przykład u początkujących adeptów narciarstwa, gdy kijek zostanie zbyt głęboko wbity w śnieg, a ręka zaplącze się w paski. Głównym objawem jest obrzęk i bolesne ograniczenie ruchomości stawu śródręczno-paliczkowego oraz osłabienie siły uchwytu. W przypadku całkowitej niestabilności obserwowana jest deformacja kciuka.

Celem diagnozy wykonuje się badanie RTG, aby wykluczyć złamanie oraz ocenę aparatu więzadłowego w badaniu USG. Stosowane jest leczenie zachowawcze, które polega na unieruchomieniu kciuka w lekkim zgięciu, w sztywnym opatrunku na okres od trzech do sześciu tygodni.

Stłuczenie kości ogonowej (guzicznej)

Do urazów kości ogonowej dochodzi najczęściej w wyniku upadku na pośladki, na przykład podczas jazdy na łyżwach, nartach czy snowboardzie. 
 

RICER
Rrest – odpoczynek. Należy przestać używać uszkodzonej części ciała, gdyż kontynuowanie aktywności może spotęgować uszkodzenie, wydłużyć proces gojenia, nasilić obrzęk i krwawienie.
I ice – lód. Lód od pierwszych minut po urazie. Natychmiastowe ochłodzenie miejsca kontuzji przyspiesza gojenie poprzez zmniejszenie wysięku zapalnego (obkurczenie naczyń, ograniczenie krwawienia wewnętrznego z uszkodzonych naczyń krwionośnych, zmniejszenie bólu). Najlepiej zastosować ice pack włożony do woreczka z suchego materiału (aby nie odmrozić skóry!). Chłodzenie stosujemy przez 10–20 minut co godzinę, dwie przez pierwsze trzy dni. W przypadku utrzymywania się bólu lub stanu zapalnego należy stosować chłodzenie trzy razy dziennie przez 15–20 minut. 
Ccompression – ucisk. Bandaż elastyczny założony dosyć ściśle, ale tak, by nie zaburzał ukrwienia lokal...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy