Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

29 sierpnia 2018

NR 17 (Sierpień 2018)

NEAT – non exercise activity thermogenesis

394

Z ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:

 

  • o składowych metabolizmu i ich roli w wydatkowaniu energii, 
  • o NEAT – czym jest i jak ją wyliczyć,
  • o roli NEAT w procesie redukcji masy ciała. 

 

Metabolizm

Przemiana materii to określenie opisujące procesy związane ze zmianą stanu energii w naszych komórkach. Słowo „metabolizm” bardzo często pojawia się w kontekście redukowania masy ciała. Często potocznie mówi się, że osoba, która ma „szybszy metabolizm” łatwiej traci zbędne kilogramy niż ta z „wolnym metabolizmem”. Tylko jak to się dzieje, że mamy do czynienia z wolnym bądź szybkim metabolizmem? To rozumowanie jest bardzo uproszczone, o mało naukowym podejściu. Na tempo przemiany materii składa się bowiem szereg procesów, zależnych od ilości przyjmowanego pożywienia, predyspozycji genetycznych, przeszłości dietetycznej, aktywności sportowej. Całość tworzy obraz tempa przemiany materii. 
By obliczyć swoje szacowane zapotrzebowanie kaloryczne, potrzebujemy wziąć pod uwagę kilka składowych.Całkowita przemiana materii (CPM), która określa ilość energii użytkowanej przez daną osobę w ciągu dnia – to ona będzie punktem wyjścia w odejmowaniu lub dodawaniu liczby kalorii do diety w procesach redukcji bądź przybierania masy ciała. 

Title

CPM = PPM + TEF + TEA + EPOC + NEAT

Na CPM składają się też drobniejsze wydatki. Podstawowa przemiana materii (PPM), czyli liczba energii, jaka jest nam potrzebna na co dzień, by utrzymać podstawowe funkcje życiowe. Termiczny efekt pożywienia (TEF). Dalej pula kalorii, jaką spalamy podczas uprawiania aktywności fizycznej, czyli (TEA) oraz zwiększona powysiłkowa konsumpcja tlenu, czyli (EPOC). 
Ostatnia składowa to termogeneza niewynikająca z ćwiczenia, czyli NEAT, której poświęcony jest artykuł.

 

NEAT

Bezczynność i dodatni bilans energetyczny poprzedzają przyrost wagi, tkanki tłuszczowej i sprzyjają otyłości. W ostatnich latach zmniejszyła się aktywność fizyczna w populacji, przy jednoczesnym siedzącym trybie życia. Biorąc pod uwagę postęp technologiczny w życiu codziennym oraz w miejscach pracy, obserwujemy tendencję do otyłości i kłopot ze zrzuceniem nadprogramowych kilogramów. Nierzadko zdarza się, że ludzie w krajach uprzemysłowionych spędzają połowę dnia w pozycji siedzącej. Co więcej, w większości przypadków regularne, dobrowolne ćwiczenia fizyczne są ograniczone, trwają krótko, są mało intensywne i stanowią tylko 1–2 godz. dnia spędzanego zazwyczaj bez ruchu. 

Wydatki energetyczne związane ze spontaniczną, niećwiczącą aktywnością fizyczną nazywa się termogenezą aktywności niezwiązanej z ćwiczeniami (NEAT).

NEAT można zmierzyć za pomocą jednego z dwóch podejść. Pierwsze z nich polega na pomiarze lub oszacowaniu jego całkowitej wartości. W tym przypadku mierzony jest całkowity dzienny wydatek energetyczny, a następnie odejmuje się podstawową przemianę materii i termiczny wpływ pokarmu. Drugie podejście jest oparte na faktach – tu komponenty NEAT są kwantyfikowane, a całkowite NEAT obliczane przez zsumowanie tych składników. Pomiar NEAT, którą wykonują ludzie, jest iloczynem liczby i rodzajów aktywności fizycznej i termogenicznego kosztu każdej aktywności.

Neat w odchudzaniu

Termogeneza aktywności niezwiązanej z ćwiczeniami różni się znacznie w populacji nawet do 2 tys. kilokalorii na dzień między dwiema osobami o podobnej masie. Różnice te wiążą się ze złożonymi interakcjami czynników środowiskowych i biologicznych, na które wpływ mają różne zawody i zajęcia w czasie wolnym, a także molekularne i indywidualne czynniki genetyczne. Dane potwierdzają hipotezę, że ukierunkowanie NEAT na interwencję może być istotnym narzędziem kontroli masy ciała. Ponadto manipulacja bilansu energetycznego za pomocą jedzenia może mieć znaczny wpływ na spontaniczną aktywność fizyczną. W większości przypadków brak ujemnego bilansu kalorycznego lub dodatni bilans kaloryczny będzie wywierał wpływ na większą aktywność spontaniczną u takiej osoby w przeciwieństwie do sytuacji, kiedy osoba jest na ujemnym bilansie kalorycznym. Wydaje się to być logiczne, gdyż przyjmując większą ilość energii, mamy ochotę ją spożytkować. Natomiast będąc w trakcie redukcji, nasz organizm niechętnie podejmuje się dodatkowej aktywności fizycznej, która pogłębiać będzie deficyt, przed którym mózg fizjologicznie broni się. Niestety, nie zawsze się tak dzieje, nie każdego dodatni bilans kaloryczny będzie wpływał na podbicie NEAT. 

Co więcej, najnowsze dowody łączą NEAT z występowaniem chorób przewlekłych związanych z otyłością, takich jak cukrzyca. Aktualnie badania skupiają się na opisaniu metody oceny oraz czynników środowiskowych i biologicznych związanych z regulacją NEAT. Nacisk kładziony jest na dowody łączące NEAT z otyłością i związanymi z tym zaburzeniami i sugeruje praktyczne podejście, istotne implikacje i ograniczenia w integracji NEAT w codziennym życiu.

Posłużę się przykładem osoby trenującej 5 razy w tygodniu bieganie około 5–7 km, gdzie wydatkuje około 400 kcal. Ponadto spędza 8 godz. w pracy za biurkiem i porusza się samochodem. Jej CPM wcale nie będzie wysokie, mimo że często taką osobę uważa się za aktywną. Porównajmy to do listonosza, który dziennie przemierza na nogach około 20 km lub do pracownika fizycznego, który przez średnio 6 godz. jest w ruchu. Ich NEAT przekracza znacznie NEAT pracownika biurowego, mimo iż nie generuje kalorii z zaplanowanych treningów. 

Dlaczego mało jem, a nie chudnę?

Niektórzy ludzie pozostają szczupli mimo presji, by przybrać na wadze. Ludzie szczupli mają zazwyczaj wysoki dzienny poziom aktywności, ale źródło tej zwiększonej aktywności jest nieznane. 

W badaniach przeprowadzonych na szczurach okazało się, że nie można przypisać ich niskiej wadze ciała jedynie ilości spożywanego pokarmu. Podczas testu stwierdzono, że szczupłe szczury mają wyższy dzienny poziom aktywności; zużywały więcej energii. Wychodowane do badania gatunki charakteryzowały się wysoką wytrzymałością tlenową. 

Aby sprawdzić, czy odkrycia na szczurach dotyczą także populacji ludzkiej, zmierzono wytrzymałość przy użyciu testu wysiłkowego VO2max i codziennej aktywności w grupie osób, które nie wykonują ćwiczeń fizycznych. Podobnie jak szczupłe szczury wybiórczo hodowane pod względem wytrzymałości, badania wykazały, że  osoby z wyższym VO2max spędzały więcej czasu w ruchu w ciągu dnia. Dlatego zdolność wytrzymałościowa może być cechą, która leży u podstaw zarówno poziomu aktywności fizycznej, jak i szczupłości. Zidentyfikowano jeden potencjalny mechanizm dla szczupłego, aktywnego fenotypu u szczurów, a mianowicie wysoki poziom PEPCK mięśni szkieletowych. Dlatego fenotyp szczupły charakteryzuje się wysoką zdolnością wytrzymałościową i dużą aktywnością oraz może pochodzić ze zmienionej energetyki mięśni szkieletowych.

Patrząc na dzisiejsze społeczeństwo, nietrudno zauważyć, że osób przemieszczających się w ciągu dnia na nogach jest mało. Za osoby aktywne uważają się te, które codziennie po pracy wychodzą na godzinny trening do fitness klubu. Według WHO dla zachowania zdrowia należałoby wykonać co najmniej 10 tys. kroków w ciągu dnia, co przekłada się średnio na 7 km przebytych na nogach. W swojej praktyce w gabinecie obserwuję, że pracownik biurowy jest w stanie wykonać średn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy