Dołącz do czytelników
Brak wyników

Organizm na detoksie

Artykuły z czasopisma | 11 października 2017 | NR 3
65

Każdego roku do środowiska człowiek wypuszcza kilka tysięcy nowych związków chemicznych, z czego obecnie przebadanych pod kątem wpływu na zdrowie człowieka jest zaledwie 2‒3% z nich. Obecne środowisko jest najbardziej agresywne wobec organizmu człowieka od początku historii ludzkości. Zdolność związków toksycznych do kumulacji w naszych tkankach oraz wzrastające zatrucie środowiska budzą konieczność zwrócenia uwagi na procesy detoksykujące i drogi, za pomocą których organizm pozbywa się toksyn. Toksynami nazywamy każdą substancję, która zaburza prawidłowy metabolizm komórki i prowadzi do powstania stanu patologicznego, który powiązany jest z utratą zdrowia i rozwojem choroby.

Drogi oczyszczania organizmu

Toksyny można podzielić pod względem ich zdolności do łączenia się w większe skupiska na kryształy oraz te, które nie krystalizują. Toksyny krystalizujące odpowiedzialne są za powstawanie kamieni nerkowych i żółciowych, kiedy ich stężenie wzrasta, stąd tak ważne jest picie odpowiedniej ilości wody dziennie czy opróżnianie woreczka żółciowego. Rozpuszczone w wodzie toksyny krystalizujące nie są szkodliwe, są wydalane wraz z moczem przez gruczoły potowe, a także z żółcią.

Toksyny dzielić też można pod względem rozpuszczalności w wodzie i tłuszczu. Te pierwsze znajdują ujście głównie przez mocz oraz pot i stosunkowo łatwo się ich pozbywamy, bo nie kumulują się w organizmie w takim stopniu, jak te ostatnie. Najbogatszymi w tłuszcz tkankami organizmu są tkanka tłuszczowa oraz centralny układ nerwowy, czyli mózg. Rozpuszczalność w tłuszczach wielu związków toksycznych jest cechą, która ułatwia kumulację w organizmie. Prowadzi to do tego, że stężenie toksyn w tkance tłuszczowej może być nawet od kilkaset do tysiąca razy wyższe niż stężenie tego samego składnika we krwi. W takim razie, aby umożliwić organizmowi oczyszczenie z tej grupy toksyn, należy doprowadzić do uwolnienia ich do krwi wraz z tłuszczem z tkanki tłuszczowej, a następnie wydalenia na zewnątrz.

Organizm posiada kilka dróg oczyszczania. Pierwsza to układ pokarmowy, do którego wydzielany jest śluz z organizmu oraz żółć syntetyzowana przez wątrobę i przetrzymywana w woreczku żółciowym. Kolejnymi drogami wydalania toksyn są układ moczowy i skóra, która posiada wydzielające tłuszcz gruczoły łojowe, oraz gruczoły potowe wydzielające wodę poprzez pot. Substancje łatwiej są wydalane, jeśli są rozpuszczalne w wodzie, dlatego pomocne tutaj są procesy detoksykacyjne.

Procesy detoksykujące organizm

Należy na początku zaznaczyć, że detoksykacja zachodzi przede wszystkim w wątrobie i związana jest z tzw. biotransformacją substancji. Tak nazywamy przebudowę chemiczną związku w celu zmniejszenia jego właściwości szkodliwych dla organizmu oraz zwiększenia ich rozpuszczalności w wodzie. Procesy te dzielą się na dwie fazy, z których każda potrzebuje szeregu składników uczestniczących w ich przebiegu. Większość tych składników dostarczamy z dietą.

Rozpuszczalne w tłuszczach endotoksyny i egzotoksyny muszą ulec reakcji chemicznej, dzięki której ich toksyczność ulega zmniejszeniu.

Endotoksyny
Toksyny bakteryjne przedostające się przez bariery tkankowe do organizmu lub końcowe produkty metabolizmu. 

Egzotoksyny
Toksyny pochodzące z zewnątrz.

 

Jest to pierwsza faza detoksykacji, jaka zachodzi w wątrobie. Następnie produkty przechodzą do drugiej fazy mającej na celu zwiększenie ich rozpuszczalności w wodzie, aby mogły zostać wydalone wraz z żółcią do światła przewodu pokarmowego lub przez nerki wraz z moczem, a także przy poceniu przez gruczoły potowe. Tabela poniżej przedstawia składniki wykorzystywane w obu fazach:

Faza 1

  • ryboflawina (B2), 
  • niacyna (B3), 
  • pirydoksyna (B6), 
  • kwas foliowy (B9), 
  • kobalamina (B12), 
  • glutation, 
  • aminokwasy rozgałęzione

Faza 2

  • glicyna, 
  • tauryna, 
  • glutamina, 
  • N-acetylcysteina, 
  • metionina 
  • cysteina

 

Zadbaj o swoje jelita

Przewód pokarmowy jest miejscem najbardziej narażonym na szkodliwy kontakt ze strony środowiska i z tego powodu układ odpornościowy traktuje jako priorytetową ochronę organizmu, w tym jelit, przed czynnikami szkodliwymi. Ściana przewodu pokarmowego stanowi barierę selektywnie przepuszczającą składniki żywieniowe do wnętrza organizmu przez ich wchłanianie. Zaburzenia w funkcjonowaniu oraz budowie ściany jelita skutkują tzw. przeciekającym jelitem, charakteryzującym się niekontrolowanym przechodzeniem składników ze światła przewodu pokarmowego do organizmu. Mogą to być niestrawione do końca elementy żywności, jak bakterie czy zanieczyszczenia żywności. Z żywieniowego punktu widzenia najważniejszymi czynnikami prowadzącymi do rozszczelnienia jelita jest gluten oraz alkohol, ale także białka mleczne czy tłuszcze nasycone. Wśród innych przyczyn można wymienić: stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, doustnych leków antykoncepcyjnych, stres psychiczny i fizyczny (w tym nadmierny wysiłek fizyczny), infekcje, zaburzenia składu flory bakteryjnej jelit (dysbioza) czy zatrucie toksynami.

Jeśli przyjmiemy, że organizm jest zatruwany wtedy, gdy ilość toksyn dostarczanych przewyższa poziom tych wydalanych, jasne jest, że w pierwszej kolejności należy zadbać o prawidłowy stan przewodu pokarmowego, zwłaszcza jelit. Najważniejsze pod tym względem jest utrzymanie prawidłowego stanu flory bakteryjnej zasiedlającej nasze jelita. Bakterie te mogą znajdować się tam w ilości nawet 1–2 kg i przekraczać liczbę komórek, z których jesteśmy zbudowani. Ze względu na znaczenie mikrobioty dla zdrowia człowieka, a także jej możliwości metaboliczne równe naszej wątrobie nazywa się ją także „drugim organem” człowieka. W rzeczywistości nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu pokarmowego odbijają się na składzie i jakości flory bakteryjnej, co wpływa na pracę układu odpornościowego, który z bakteriami dosłownie „współpracuje”. Bakterie spełniają szereg funkcji, z których można wymienić m.in. syntezę witamin z grupy B (1, 2, 3, 5, 6, 9, 12) uczestniczących w procesach detoksykacyjnych, rozkładanie wydzielonych do przewodu kwasów żółciowych z żółci i zapobieganie ich ponownemu wchłanianiu w jelicie czy ochronę przed infekcjami. Śmiało można stwierdzić, że zaburzenia flory bakteryjnej wpływają na zdrowie całego organizmu, i na odwrót – stan zapalny występujący w organizmie prowadzi do dysbiozy i problemów zdrowotnych, jeśli nie zostanie ona doprowadzona do stanu normalnego. Większość ludzi niestety ma tu problemy wymagające...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy