Dołącz do czytelników
Brak wyników

Persian Yoga
od obozu starożytnej armii do kadry zapaśniczej

Artykuły z czasopisma | 10 kwietnia 2018 | NR 12
120

Persian Yoga to uwspółcześniona i uatrakcyjniona nazwa systemu treningowego varzesh-e-pahlavani (lub varzesh-e-bastani), którego historia rozpoczęła się około 2500 lat temu na terenie imperium perskiego pod panowaniem Achemenidów. To system na tyle wszechstronny i kompletny, że do dziś stanowi jeden z elementów przygotowania fizycznego irańskiej kadry narodowej w zapasach w stylu wolnym.

Sprzęt treningowy

 

Niemal każdy zdaje sobie sprawę, jak ważnym elementem kultury antycznej był sport i jak wiele powszechnie znanych dyscyplin ma swoje korzenie w starożytności. Bez problemu możemy znaleźć informacje o wyczynach antycznych sportowców i podziwiać ich perfekcyjne sylwetki, które utrwaliły się dzięki sztuce. Wiadomo, że pasjonowano się szeroko pojętą kulturą fizyczną, ale ciężko odnaleźć wyczerpujące źródła na temat metod treningu sportowego i wojskowego. Wystarczy jednak spojrzeć nieco dalej na wschód i terytorium Iranu, żeby odnaleźć wpisany na listę UNESCO najstarszy system treningowy, który praktykowany jest nieprzerwanie do czasów współczesnych.

varzesh-e-pahlavani? 

Mówiąc współczesnym językiem, to połączenie treningu kalistenicznego, treningu z wolnymi ciężarami, treningu wytrzymałościowego, mobility, stretchingu dynamicznego połączonego z elementami sportów walki. Doskonale rozwija całe spektrum cech motorycznych oraz elastyczność powięzi, propriocepcję, balans, koordynację, zręczność, koncentrację, pomaga zaadaptować układ nerwowy do wielopłaszczyznowych ruchów i stymuluje proces neurogenezy.  Doskonale sprawdzi się jako trening funkcjonalny lub element terapii zarówno dla osób mających problemy z mobilnością stawów, jak i zawodowych sportowców (np. ćwiczenia z maczugami, będące jednym z głównych elementów systemu, doskonale sprawdzą  się m.in.: u bokserów, zapaśników, judoków, piłkarzy ręcznych, siatkarzy, tenisistów, pływaków, szermierzy).  

Tradycyjnym miejscem do treningów jest zurkhaneh (dom siły), który można uznać za odpowiednik greckiego gimnazjonu/palestry lub dzisiejszej siłowni. Ćwiczeniami, które odbywają się w oktagonalnym zagłębieniu (gowd), kieruje morshed, który uderzając w bębny, narzuca odpowiednie tempo, jednocześnie recytując  historie o czynach mitycznych perskich bohaterów oraz poematy, w których można odnaleźć elementy zaratusztranizmu, gnostycyzmu oraz wprowadzonego po ekspansji islamu sufizmu. Oryginalnie w domach siły dba się zatem o rozwój fizyczny i duchowy adeptów i rozwija się ich w oparciu o etos rycerski. Po najeździe arabskim w VII wieku p.n.e. stanowiły one ostoję perskiego patriotyzmu. Dzisiaj każdy może spróbować treningu stanowiącego kontynuację przygotowań elity starożytnej armii – treningu skutecznego, bo sprawdzonego na polu walki. 

Pozwolę sobie krótko opisać podstawowy sprzęt wykorzystywany w treningach:

  • Shena – deska stanowiąca podporę przy wykonywaniu ćwiczeń kalistenicznych, tradycyjnie symbolizująca miecz. Oparcie dłoni na shenie znacznie ułatwia wykonywanie dużej liczbie pompek w pełnym zakresie ruchu.
  • Meel  – drewniana maczuga wykonana z jednego kawałka drewna o długości od około 60–80 cm i wadze od kilku do ponad 30 kg. Maczuga to najważniejsze narzędzie, które pozwala trenować cale ciało we wszystkich osiach i płaszczyznach.
  • Sang – drewniane tarcze o wadze od 10 do 40 kg, służą do wyciśnięć i rotacji wykonywanych w pozycji leżącej.
  • Kabbadeh –  łuki nawiązujące kształtem do broni używanej w czasach Achemenidów. Łęczysko wykonane jest z metalu, a cięciwa z łańcucha dociążanego metalowymi obręczami. Kabbadeh wykorzystuje się do wielopowtórzeniowego przenoszenia nad głową w płaszczyźnie czołowej.

Ćwiczenia z opisanymi powyżej narzędziami to jedynie część całego treningu, w skład którego wchodzą elementy wykonywane bez sprzętu:

  • Narmesh –  ćwiczenia rozciągające i rozluźniające mięśnie przed ciężkimi seriami.
  • Pa zadan –  część poświęcona pracy nóg, która obejmuje m.in. wyskoki, przeskoki i kopnięcia wykonywane w różnym tempie.
  • Charkhidan – charakterystyczne wirowanie, podczas którego w wolnym tempie rozpoczyna się obroty wokół własnej osi, stopniowo przyspieszając zgodnie z tempem, które wyznacza morshed.
  • Koshti pahlavani – tradycyjna, starożytna odmiana zapasów, która od XX wieku funkcjonuje jako osobna, popularna głównie na Wschodzie dyscyplina. Dawniej walki zapaśnicze stanowiły ostatnią część treningów. Współcześnie nie jest to stały element, domy siły odwiedzają mężczyźni  w różnym wieku i kondycji, często wyłącznie dla rekreacji. Warto jednak wspomnieć, że trenowało tam wielu znanych i utytułowanych irańskich zapaśników (m.in. Gholamreza Takhti, Alireza Soleimani) trenowało w domach siły. W 2012 roku trener irańskiej kadry w stylu wolnym, medalista olimpijski z 1992 i 1996 roku, Rasoul Khadem Azghadi włączył system varzesh-e-pahlavani do regularnych przygotowań swoich zawodników. 

Simple, but not easy

Czas przejść do meritum artykułu, czyli ogólnych zasad treningu oraz najprostszych ćwiczeń. Można wykonywać je pojedynczo, chociaż potęga systemu ujawni się w momencie, kiedy zastosujemy je jako spójną całość. Na początku, odchodząc nieco od oryginalnej formy praktykowania „perskiej jogi”, która zawsze łączy się z tradycyjną muzyką, skupimy się na tym, jak trenować z zachowaniem niezbędnego tempa i płynności. Większość ruchów wykonywana jest w tempie na dwa lub na cztery, co zostanie przybliżone poniżej. Liczba powtórzeń tradycyjnie powinna stanowić wielokrotność cyfry trzy. Pozwoli to swobodnie kierować intensywnością treningu i dostosować ją do celu i poziomu zaawansowania. Apla dokładnie w tym miejscu

Shena 

Podstawowym ćwiczeniem z wykorzystaniem sheny jest pompka wykonywana jako samodzielne ćwiczenie (w różnych wariantach) bądź w połączeniu ze stretchingiem dynamicznym. 

shena – Pozycja wyjściowa

Stań w szerokim rozkroku w takiej odległości od sheny, która pozwoli na wykonanie na niej podporu przodem. Dłonie oprzyj na szerokości ramion i przesuń ciężar ciała do tyłu tak, aby pięty dotykały podłoża, a nogi były całkowicie wyprostowane. Otwórz klatkę piersiową i ustaw łopatki w neutralnej pozycji. Rozkrok wykorzystywany jest przede wszystkim przy pompkach połączonych ze stretchingiem dynamicznym. Przy głównym treningu pompek i przy pozostałych ćwiczeniach stosowane jest wąskie ustawienie nóg.

Zdj. 2a
Zdj. 2b

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

persian push-up

Przesuń ciężar ciała do przodu (na „1”), cały czas kontrolując napięcie brzucha i prawidłowe ustawienie miednicy. Opuść ciało tak, aby środek mostka dotknął sheny, a następnie wyprostuj ręce i powróć do pozycji wyjściowej (na „2”). Całość wykonuj płynnie i dynamicznie, bez dłuższego zatrzymania na dole i u góry. Ramiona pozostają cały czas przy ciele.

Zdj. 3a

 

Four count push-ups (Shena Sarnavazi) – pompki + stretching dynamiczny

Celem pompek naliczanych na  „4” będzie przygotowanie mięśni oraz powięzi do dalszej części treningu. Poniżej przedstawię kilka wybranych ćwiczeń, które należy wykonać zgodnie z następującą zasadą: na „1” i „2” wykonujemy pompkę perską, na „3” i „4” przechodzimy do kolejnych pozycji.

Zdj. 3b

Elbow mobilisation

Elbow mobilisation – po drugim naliczeniu ponownie przenieś ciężar ciała na ręce. Następnie (na „3”) zegnij lewy łokieć i zakreśl nim szeroki okrąg od zewnętrznej do wewnętrznej strony, a następnie powtórz to ćwiczenie prawą r...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy