Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

11 grudnia 2019

NR 25 (Grudzień 2019)

Probiotyki – wpływ na układ odpornościowy atlety

0 49

XXI wiek to czas wielkich przemian, które odbywają się w myśl: wyżej, mocniej, szybciej i ciężej. To czas, kiedy sportowcy przełamują kolejne bariery swoich możliwości i stawiają cele, które śmiało można zamknąć w stwierdzeniu „sky is the limit”. Jeszcze kilkanaście lat temu abstrakcyjne było myślenie, że jeden zawodnik zdobędzie 23 medale olimpijskie, że ktoś przebiegnie 100 m w 9,5 sekundy, będąc tym samym szybszym niż niejedno czworonożne zwierzę.

Wsportach walki mamy podwójnych mistrzów czy nawet potrójnych (takich jak Henry Cejudo, który posiada dwa pasy mistrzowskie organizacji UFC oraz złoty medal olimpijski w zapasach). Pracując z zawodnikami, którzy planują sięgać po najwyższe laury, bardzo często słyszę pytanie: „kiedy”, a nie „czy jesteśmy w stanie im pomóc”. 

Bez względu na to, czy jesteś trenerem, fizjoterapeutą, dietetykiem, lekarzem czy fizjologiem – bardzo często dokładasz cegiełkę do sukcesu zawodnika poprzez dbanie o jego regenerację, żywienie czy też zdrowie. Mówiąc o zdrowiu, zacznijmy od podstaw, czyli odpowiedniej pracy układu odpornościowego. 
 

R e k l a m a

 

Układ odpornościowy atlety 

Bardzo istotnym elementem w pracy z atletami jest wspieranie ich układu odpornościowego, który w związku z wymagającym stylem życia wystawiony jest na wiele czynników wpływających negatywnie na jego odporność. Jednym z największych zagrożeń dla atlety amatora oraz zawodowca jest intensywność treningowa, która prowadzi do istotnego wzrostu cytokin prozapalnych, takich jak IL-6, TNF-α czy IL-1, przy jednoczesnym obniżeniu limfocytów CD4, CD8 czy komórek NK, wpływając negatywnie na odpowiedź układu immunologicznego na wirusy lub bakterie, zwiększając ryzyko potencjalnej infekcji. Aktywność fizyczna o umiarkowanym bądź średnio intensywnym natężeniu preferencyjnie mobilizuje komórki NK i limfocyty T CD8 +, które wykazują wysoką cytotoksyczność i potencjał migracyjny tkanek. Hormony stresu, które mogą hamować funkcjonowanie komórek odpornościowych i cytokiny prozapalne, nie osiągają wysokich poziomów podczas krótkiego, umiarkowanego wysiłku fizycznego.  W efekcie wywołane wysiłkiem fizycznym zwiększenie selektywnych podgrup limfocytów wzmacnia nadzór immunologiczny i obniża stan zapalny – dzięki czemu sprawniej radzimy sobie z ewentualnymi patogenami oraz z hamowaniem procesów zapalnych w naszym organizmie.

Intensywne jednostki treningowe będą doprowadzały do zaburzenia funkcjonowania naszych jelit poprzez zwiększenia tolerancji na dostające się mikroby jako efekt spadku poziomu sIGA – IGA działającej w naszej ślinie, zwiększając przepuszczalność patogenów w obrębie jelit i działając prozapalnie. Znów wracamy do wzrostu poziomu cytokin, takich jak IL-6, które istotnie wpływają na pobudzenie liposacharydu bakteryjnego, wpływając tym samym na wzrost markerów stanu zapalnego oraz doprowadzając do zaburzeń flory bakteryjnej atlety.

Co za dużo, to nie zdrowo – dlatego tak istotny jest umiarkowany wysiłek fizyczny. Jeżeli jesteś jednostką trenującą bardzo ciężko i intensywnie (jeżeli amatorsko, to te kilka wskazówek również ułatwi ci życie) wprowadź kilka prostych zasad treningowych, które mogą być prawdziwym game changerem: 

  • Opracuj szczegółowy, zindywidualizowany plan treningów i planowanych startów, który zapewni wystarczającą ilość czasu na regenerację oraz sen (patrz początek artykułu), odżywiania, nawodnienia i strategii psychologicznych.
  • Zadbaj o odpowiedni dobór obciążeń treningowych z tygodnia na tydzień w swoich przygotowaniach. 
  • Monitoruj swój kalendarz pod kątem wczesnych oznak i objawów nadmiernego przetrenowania czy choroby – dobrym pomysłem jest stała diagnostyka markerów zmęczenia, takich jak kortyzol, testosteron, LDH, CK, OB, morfologia, DHEA-SO4 czy ACTH; dobrym pomysłem jest również wykonanie proteinogramu. 
  • Unikaj intensywnego treningu, gdy jesteś chory lub doświadczasz wczesnych oznak i objawów choroby lub przetrenowania. Regeneracja jest podstawą planowania odpowiednich mikrocykli treningowych i pomoże nam w zmniejszeniu ryzyka choroby spowodowanej przez immunosurpresję powysiłkową. 

Nieprzypadkowo zaczęliśmy artykuł od wpływu intensywnego treningu na układ odpornościowy oraz wyrzut cytokin działających prozapalnie, ponieważ te czynniki mogą istotnie zaburzać stan naszej mikrobioty jelitowej, doprowadzając do zwiększonego ryzyka infekcji. Skoro wiemy już, że intensywny wysiłek może zaburzać florę jelitową, to przejdźmy dalej i zapytajmy, jak nasze bakterie wpływają na funkcjonowanie układu odpornościowego.

Jelita atlety – rola probiotyków w budowaniu odporności

Działanie regulujące pracę naszego układu odpornościowego opiera się na kilku elementach, które stanowią bardzo ważną część obrony układu MALT (część układu odpornościowego, w skład której wchodzi tkanka limfatyczna związana z błonami śluzowymi):

  • Nasza flora jelitowa wpływa na regulowanie odpowiedzi układu odpornościowego przeciwko patogenom wirusowym, bakteryjnym czy alergicznym. 
  • Regulacji i utrzymywaniu stanu tolerancji immunologicznej na antygeny środowiskowe. 
  • Hamowaniu reakcji autoagresyjnych i uczuleniowych. 

Przede wszystkim nasze bakterie toczą nieustanny bój z patogenami, które dostają się do naszych jelit, nasza mikroflora konkuruje z tymi „złymi” bakteriami o miejsce zasiedlenia, składniki pokarmowe czy receptory – niektóre szczepy bakterii zasiedlających nasze jelita posiadają zdolności hamujące rozrost patogenów -> poprzez zmianę pH otoczenia lub wytwarzanie substancji toksycznych dla innych bakterii, dzięki czemu szybciej oraz sprawniej nasz organizm poradzi sobie z patogenami i tak np: 

  • szczepy Lactobacillus brevis hamowały rozrost H. pylori u pacjentów z dyspepsją, 
  • szczepy Lactobacillus rhamnosus wytwarzają substancje przeciwbakteryjne, hamując przyleganie patogenów do ścianek jelita. 

Co więcej, zachowanie odpowiednio pracującej flory jelitowej będzie również wpływało na regulację cytokin zapalnych oraz zwalczanie nadmiaru ROS.

Musimy również pamiętać, że trening będzie istotnie wpływać na poziom ROS. O ile sam wysiłek fizyczny jest czynnikiem pozytywnie wpływającym na regulację stresu oksydacyjnego, o tyle wykonywanie wielu ciężkich jednostek aerobowych oraz anaerobowych może już skutecznie utrudniać utrzymanie odpowiedniego bilansu wolnych rodników oraz antyoksydantów. Nadmiar ROS będzie doprowadzał do wzrostu czynników działających prozapalnie, wpływając tym samym na powsta...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy