Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

4 grudnia 2020

NR 31 (Grudzień 2020)

Probiotyki – zastosowanie w dietoterapii sportowców

88

Czy suplementowanie probiotyków jest także wskazane osobom aktywnym fizycznie? W sporcie wyczynowym liczba jednostek treningowych jest niejednokrotnie tak duża, że często przekracza możliwości regeneracyjne organizmu sportowca. Dochodzi do tego stres związany z zawodami, nieodpowiednia dieta, brak optymalnej ilości snu, urazy skutkujące koniecznością stosowania leków przeciwbólowych, co w konsekwencji prowadzi do uszkodzeń mikroflory jelitowej. Dodatkowo u wielu sportowców możemy zauważyć problemy z układem trawiennym czy zmniejszoną odporność organizmu.

Pożyteczne mikroby bytujące w naszych jelitach, w żołądku i jamie ustnej mają znacznie więcej funkcji niż pierwotnie sądzono:

POLECAMY

  • poprawa funkcjonowania układu trawiennego – probiotyki poprawiają perystaltykę jelit, pomagają trawić błonnik, dostarczają kwas masłowy, który stanowi energię dla jelit i utrzymuje prawidłowe pH w tym odcinku przewodu pokarmowego;
  • modulacja układu immunologicznego – bakterie jelitowe odpowiadają za prawidłową barierę jelitową, modulują długość trwania stanów zapalnych. Długo toczące się stany zapalne mogą sprzyjać rozwojowi chorób metabolicznych czy autoimmunologicznych;
  • wpływ na sen i nastrój – bakterie jelitowe wydzielają neuroprzekaźniki, które dają sygnał do mózgu o stanie jelit. Serotonina wytwarzana w dużej mierze przez bakterie jelitowe odpowiada za nasz dobry nastrój. Niektóre ich gatunki (Bifidobacterium longum) mogą produkować też GABA – neuroprzekaźnik o charakterze uspokajającym i nasennym;
  • bariera przeciwko patogenom – toksynom, pasożytom, wirusom, bakteriom. Dodatkowo prawidłowa flora bakteryjna produkuje substancje antygrzybiczne i antywirusowe m.in. interferon, lizozymy, surfaktanty. 
  • wsparcie trawienia laktozy; 
  • produkcja witamin z grupy B oraz witaminy K; 
  • wytwarzanie związków o charakterze neuropeptydów oraz hormonów, które regulują metabolizm. 

Obecny styl życia wpływa bardzo niekorzystnie na skład gatunkowy naszej mikroflory. U wielu osób zamiast pożytecznych bakterii występują bakterie o charakterze patogennym, które mogą narobić sporo bałaganu w naszym zdrowiu. 

Układ pokarmowy

Bardzo często sportowcy skarżą się na problemy żołądkowo-jelitowe, m.in. biegunki, wzdęcia, gazy, bóle brzucha, ciężkość po posiłku. Istnieją dowody, że przyjmowanie probiotyków może być pomocne dla sportowców z problemami trawiennymi. Przyczyną może być m.in., nietolerancja laktozy, produktów z grupy FOODMAP, nietolerancja glutenu czy nadmiar błonnika w diecie. 

Wśród dowodów naukowych znaleźć możemy badania następujących szczepów: 

  • L. rhamnosus LGG podawane w napoju mlecznym przez 12 tygodni grupie maratończyków zmniejszyło średnią liczbę dni z objawami z przewodu pokarmowego z 4,3 do 2,9 dni.
  • L. fermentum VRI-003 PCC podawane grupie aktywnych osób zmniejszyło częstość objawów ze strony układu pokarmowego, natężenie oraz czas ich trwania. 

Skuteczność wykazano również przy stosowaniu szczepów Lactobacllus acidophilus W22, Bifidobacterium bifidum W23, Lactobacillus brevis W63.

Odporność

Jelita człowieka są miejscem, w którym gromadzi się około 75% komórek limfatycznych z całego organizmu, wchodzą one w skład tzw. GALT (gut-associated lymphoid tissue). W jelicie komórki układu immunologicznego oddziałują i komunikują się ze znajdującymi się tam bakteriami. Dysbioza jelitowa wpływać może na rozwój przewlekłych stanów zapalnych. Długo utrzymujące się wysokie poziomy cytokin zapalnych mogą skutkować rozwojem insulinooporności, która często utrudnia redukcję i osiągnięcie wymarzonej sylwetki. Wysoki poziom cytokin zapalnych, tj. TNF-α wpływa także hamująco na neurony oreksyny, których działanie związane jest z dobrym nastrojem, czy odpowiednim poziomem energii i motywacji w ciągu dnia. Neurony te regulują także apetyt. Pod wpływem stanów zapalnych ich aktywność jest ograniczona, w związku z tym mamy mniej energii, brak chęci na trening i większy apetyt.

W ten sposób bakterie jelitowe mogą korzystnie lub niekorzystnie modulować funkcjonowanie układu immunologicznego, np. wpływając na ilość prozapalnych i przeciwzapalnych cytokin. Tak powstała koncepcja, że podanie probiotyków może korzystnie wpływać na odporność sportowców.

W literaturze naukowej możemy znaleźć badania, które dowodzą zmniejszonej zapadalności na infekcje po wprowadzeniu suplementacji probiotykami. 

Szczepy, które badano pod tym kątem to: 

  • L. rhamnosus LLG ATCC 53103 podawane w napoju mlecznym przez 12 tygodni grupie maratończyków zwiększyło o kilka liczbę dni, kiedy biegacze czuli się zdrowi.
  • L. fermentum VRI-003 PCC podawane grupie aktywnych osób zmniejszyło o 31% obciążenie chorobami u mężczyzn, ale nie u kobiet. U kobiet nastąpił również znacznie mniejszy wzrost ilości L. fermentum w kale. Trudno jest znaleźć fizjologiczne wyjaśnienie kwestii, dlaczego kobiety nie odpowiedziały na suplementację.
  • B. lactis Bl-04 podawane grupie aktywnych osób zmniejszyło ilość infekcji górnych dróg oddechowych o 27% w porównaniu do placebo.
  • B. bifidum G9-1, B. longum MM-2 podawane grupie zawodników rugby w badaniu krzyżowym zmniejszyło liczbę dni z infekcjami górnych dróg oddechowych prawie o połowę, jednak ich dotkliwość pozostała bez zmian.

Możemy wnioskować, że stosowanie probiotyków ma korzystny wpływ na odporność sportowców – zmniejsza liczbę dni treningowych straconych na walkę z infekcjami. 

Wpływ probiotykoterapii na wydolność startową 

Coraz częściej dyskutuje się o wpływie niektórych probiotyków na wydolność sportową. Rozważa się przede wszystkim wpływ probiotyków na wydolność w trzech mechanizmach:

  • poprzez poprawę funkcjonowania układu pokarmowego, szczególnie poprzez zmniejszenie dolegliwości żołądkowo-jelitowych oraz przepuszczalności bariery jelitowej, 
  • korzystne modulowanie funkcjonowania układu immunologicznego i dzięki temu zmniejszenie infekcji wirusowych i bakteryjnych, szczególnie górnych dróg oddechowych, które często dotykają sportowców wytrzymałościowych,
  • zmniejszenie stanu zapalnego i uszkodzeń mięśni podczas wyczerpujących ćwiczeń.

Bezpośrednie dowody naukowe na potwierdzenie skuteczności probiotyków na wydolność są niewielkie. Shing i wsp. w 2014 r. opublikowali wyniki interesujących badań sugerujących pozytywny wpływ probiotyków na wydolność. Wytrenowanych biegaczy poddano dwukrotnie próbie wydolności w postaci czasu do wyczerpania. Po czterotygodniowym okresie przyjmowania probiotyków (Lactobacillus rhamnosus CUL 63, Lactobacillus casei CUL 07, Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus plantarum CUL 66, Lactobacillus fermentum CUL 67, Bifidobacterium breve CUL 69, Bifidobacterium bifidum CUL 20) czas do wyczerpania w upalnych warunkach (38°C) wzrósł o niemal 5 minut. Jednocześnie parametry świadczące o zwiększonej prze...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy