Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

20 października 2017

NR 8 (Luty 2017)

Problem zbyt wysokiego poziomu testosteronu u kobiet

0 31

Funkcjonujący w obiegowej opinii podział hormonów na męskie i żeńskie jest błędny. Według tych kryteriów wpływ na zdrowie i dobre samopoczucie u kobiet miałby np. jedynie progesteron, a u mężczyzn – testosteron. Jest to jednak dalekie od prawdy. Bez względu na płeć, prawidłowe stężenie tych hormonów – zarówno u kobiet, jak  i u mężczyzn, ma koronne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wiele osób zastanawia, jaki wpływ ma poziom testosteronu na wyniki treningowe u kobiet. Wariantów jest wiele, jednak w poniższym artykule postaram się skupić na problemie zbyt wysokiego poziomu testosteronu u płci pięknej, a także formie radzenia sobie z tym problemem.

Na wstępie wprowadzimy kilka pojęć z neurobiologii, które ułatwią nam zrozumienie mechanizmu kontroli poziomu testosteronu w organizmie kobiety.

Układ podwzgórze–przysadka–nadnercza, czyli oś HPA

Budowa

Komórki podwzgórza i spoza podwzgórza wysyłają sygnały z aksonów do podstawy podwzgórza. Aksony te wydzielają czynniki uwalniające, które poprzez mechanizmy błonowe i wtórne przekaźnictwo stymulują uwalnianie lub syntezę hormonów w przysadce. Komórka podwzgórza, wydzielająca czynniki uwalniające do przysadki, unerwia jednocześnie komórki wzgórza, ciała migdałowatego, obszar przedwzrokowy. Łączy się z wiązkami z ciała migdałowatego, obszaru przedwzrokowego, hipokampu oraz zawiera sensytywne receptory dopaminergiczne. Dodatkowo jest pod kontrolą krążących hormonów. Dzięki zróżnicowanym połączeniom różne czynniki (pobudzenie, stres, dojrzałość płciowa) mają wpływ na pobudzenie komórek podwzgórza i ustalają poziom wydzielania związków uwalniających, które kontrolują funkcjonowanie przysadki.

Wybrane funkcje

Neuronalna kontrola systemu immunologicznego odbywa się poprzez oś podwzgórze–przysadka–kora nadnerczy (oś HPA). Małe stężenie kortykosteroidów (CS) i hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) pobudza układ immunologiczny, nadmierne stężenie – hamuje namnażanie się komórek odpornościowych. Układ immunologiczny wydziela cytokiny (limfokiny i tymozyny) regulujące odpowiedź odpornościową, jak również aktywność osi HPA, która jest aktywowana na przykład w stresie. Nadmierna aktywacja osi HPA obniża odporność oraz może być przyczyną depresji.

Rola testosteronu u kobiety

Stężenie tego hormonu u kobiet jest 15–20-krotnie mniejsze niż u mężczyzn. Aby zrozumieć funkcjonowanie testosteronu u kobiet, naukowcy zajęli się kobietami z ograniczoną produkcją hormonów. W badaniu Huang G, et al. (J Clin Endocrinol Metab, 2014) na grupie kontrolnej kobiet, której wykonano zabieg histerektomii, badano wpływ testosteronu na funkcje seksualne, kompozycję ciała, wydajność mięśniową oraz wydolność.

Przebadano 71 kobiet po menopauzie, które miały poziom testosteronu mniejszy od 31 ng/dL. Podawano estradiol transdermalnie przez 12 tygodni, łącznie z porównaniem podawania testosteronu oraz placebo domięśniowo. W badaniu wykazano, że kobiety, którym podawano testosteron, uzyskały przyrost czystej masy mięśniowej, zwiększyła się siła w wyciskaniu leżąc oraz zanotowano większą wydolność przy wspinaczce; stwierdzono także wzrost popędu seksualnego w porównaniu do grupy placebo. 

Druga strona medalu byłaby związana ze skutkami ubocznymi dla zbyt wysokiego poziomu testosteronu u kobiet. Przybieranie na wadze, trądzik, wypadanie włosów – to tylko niektóre symptomy zbyt wysokiego stężenia tego hormonu. Wielu lekarzy będzie w stanie stwierdzić wysoki poziom testosteronu, ale rzadko kiedy będą w stanie zaoferować konstruktywną pomoc, poza protezowaniem chemicznym, które jest rozwiązaniem jedynie tymczasowym, na dłuższą metę ograniczającym produkcję własną. Najistotniejszą informacją, jaką chcę przekazać w artykule, jest zrozumienie kwestii, iż wysoki poziom testosteronu jest najczęściej indukowany przez dysbalans innych hormonów lub neuroprzekaźników w organizmie. Aby osiągnąć długotrwały efekt, pracujemy zawsze nad przyczyną, nie skutkiem.

Jak możemy wysunąć hipotezę, iż poziom testosteronu u kobiety jest zbyt wysoki? 

Oto kilka z symptomów:

  • przybieranie na wadze lub niezdolność do utraty wagi (bez zwiększania kaloryki),
  • wypadanie włosów (szczególnie jeśli funkcjonowanie tarczycy oraz innych hormonów są w normie),
  • trądzik lub oleista skóra,
  • zmiany nastroju: depresja, rozdrażnienie, nadmierna irytacja, a także zaburzony stosunek estrogenu do progesteronu, nieprawidłowe wartości DHEA oraz hormonów tarczycy.

Badanie laboratoryjne testosteronu

 

EFEKT przykład nr 1:

 

WYNIK

-

 ZAKRES

SHBG

34 nmol/L 

-

18–144

TESTOSTERON CAŁKOWITY

71 ng/dL

-

14–76

WOLNY TESTOSTERON

1,27 ng/dL

WYSOKO

0,1–0,85

 

Jak pokazano na przykładzie, tylko testosteron wolny jest oznaczony jako zbyt wysoki, ale pacjentka w rzeczywistości ma wysoki poziom testosteronu. Skąd to wiemy? Występuje trądzik oraz nienaturalny przyrost masy ciała.

Testosteron wolny to aktywna forma testosteronu. Tak naprawdę to właśnie ta jego forma odpowiada za wszystkie skutki niepożądane. Co może być przyczyną? Akurat w tym przypadku odpowiadała za to insulinooporność. Redukując przyczynę zwrotnie, wyregulowano poziom testosteronu u pacjentki.

 

EFEKT przykład nr 2:

WYNIK

ZAKRES

SHBG

35 nmol/L 

18–144

TESTOSTERON CAŁKOWITY

51 ng/dL 

14–76

WOLNY TESTOSTERON

0,89 n...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy