Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

15 października 2019

NR 24 (Październik 2019)

Różne oblicza żeń-szenia

0 29

Żeń-szeń to nazwa przypisywana całej grupie roślin, których zastosowanie jest mocno zróżnicowane, jednak wszystkie działają adaptogennie, czyli poprawiają reakcję organizmu na stres. W poniższym artykule opiszę najpopularniejsze rodzaje żeń-szenia.

Różne rodzaje żeń-szenia

Nazwę żeń-szeń przypisuje się wielu roślinom: ashwagandhę nazywa się żeń-szeniem indyjskim, eleuterokok – żeń-szeniem syberyjskim, Eurycoma longifolia (longjack) – żeń-szeniem malezyjskim. Jednak do prawdziwej rodziny żeń-szenia należy tylko żeń-szeń koreański (prawdziwy) oraz żeń-szeń pięciolistny (amerykański), bowiem tylko one zawierają ginsenozydy jako substancję aktywną. Zastosowania wymienionych roślin bardzo się między sobą różnią. Jednak każda z nich w jakimś stopniu działa adaptogennie, tzn. adaptuje nasz organizm do stresu – psychicznego czy fizycznego.

Żeń-szeń koreański

Nazywany też prawdziwym żeń-szeniem – jest bardzo dobrze przebadaną i stosowaną tradycyjnie rośliną na witalność, libido, zmęczenie i poprawę funkcji kognitywnych. Ma działanie raczej stymulujące. 
 

Udokumentowane działanie żeń-szenia koreańskiego:

  • może zmniejszać ryzyko nowotworów okrężnicy, jajników, trzustki i ogólne ryzyko nowotworów;
  • w niewielkim stopniu zmniejsza poziom glukozy u osób z cukrzycą typu II i otyłością;
  • w niewielkim stopniu poprawia funkcje kognitywne, szczególnie w przypadku zmęczenia, a także u osób starszych hamuje spadek funkcji kognitywnych związany z wiekiem; zmniejsza także odczuwane zmęczenie oraz ogólne samopoczucie;
  • wpływa korzystnie na erekcję, szczególnie u osób z jej zaburzeniami; wpływa korzystnie na samopoczucie i funkcje seksualne u kobiet po menopauzie;
  • działa ogólnie antyoksydacyjnie, przeciwzapalnie;
  • może podnosić poziom testosteronu, ale tylko u mężczyzn z jego bardzo niskim poziomem/zaburzeniami płodności.


Stosowanie w praktyce

Standardowo stosuje się dawki 200–400 mg ekstraktu z żeń-szenia, przeważnie rano albo w pierwszej części dnia – ze względu na działanie stymulujące. Ekstrakt powinien być standaryzowany na zawartość minimum 2–3% ginsenozydów. 

Żeń-szeń amerykański

Drugi rodzaj żeń-szenia, który zawiera ginsenozydy. Jest zdecydowanie mniej przebadany, nie działa tak stymulująco jak żeń-szeń koreański. 
 

Zastosowanie żeń-szenia amerykańskiego:

  • może poprawiać funkcje kognitywne i działać uspokajająco,
  • może obniżać poziom glukozy, hemoglobiny glikowanej oraz insuliny u osób z cukrzycą typu II,
  • może zmniejszać ryzyko przeziębień oraz ich długość,
  • może zmniejszać odczuwane zmęczenie u pacjentów onko-
  • logicznych,
  • działa ogólnie antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie. 


Praktycznie wszystkie inne badania nad zastosowaniem tego żeń-szenia zostały przeprowadzone na zwierzętach lub wyizolowanych komórkach, więc nie można ich odnosić do ludzi. 

Zastosowanie w praktyce

Standardowo stosowano dawki 1000–2000 mg dziennie. 

Eleuterokok – żeń-szeń syberyjski

Stosowany tradycyjnie na odczuwane zmęczenia. Niestety, nie ma obecnie zbyt szeroko udowodnionego wpływu na organizm:

  • może w niewielkim stopniu poprawiać osiągi sportowe, hamując zmęczenie i zwiększając VO2max, 
  • w niewielkim stopniu może wspierać regulację poziomu cukru we krwi,
  • u starszych może hamować spadek funkcji kognitywnych i wpływać korzystnie na stosunki społeczne.

Stosowanie w praktyce

Zaleca się stosowanie 300–1200 mg dziennie eleuterokoku, najlepiej standaryzowanego na zawartość eleuterozydów.

Ashwagandha – żeń-szeń indyjski 

Ashwagandha jest najlepiej przebadanym żeń-szeniem ze wszystkich i najpopularniejsza – powszechnie znane jest jej zastosowanie przeciwlękowe oraz uspokajające. Tradycyjnie stosowana w ajurwedzie ma naprawdę szeroki wpływ na zdrowie, a większość osób mocno odczuwa jej pozytywny wpływ.
 

Zastosowanie Ashwagandhy:

  • zdecydowanie zmniejsza odczuwane stany lękowe, szczególnie związane ze stresem, ale także w zespole lęku uogólnionego i w innych jego przyczynach,
  • zdecydowanie zmniejsza odczuwany stres oraz jego objawy, takie jak: zmęczenie, zaburzenia funkcji kognitywnych i inne,
  • zdecydowanie obniża kortyzol, ale tylko gdy jest on podniesiony, np. w przypadku stresu,
  • może podnosić poziom testosteronu – u niepłodnych mężczyzn z bardzo niskim poziomem testosteronu, ale także u mężczyzn trenujących oporowo; wpływa korzystnie na jakość spermy,
  • zwiększa moc – zarówno u osób trenujących, jak i początkujących,
  • u osób z subkliniczną niedoczynnością tarczycy może podnosić poziom T3 oraz T4, a także zmn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy