Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowie i sprawność

30 października 2017

NR 11 (Sierpień 2017)

Sauny

Każdy o niej słyszał, ale niewielu praktykuje. Zazwyczaj mówi się o korzyściach płynących ze stosowania sauny w kontekście lepszego oczyszczania organizmu, ale okazuje się, że wpływa ona na cały organizm, wspiera efekty treningowe i zdrowie mózgu. Jak to wygląda w praktyce?

Rys historyczny

Tradycja praktykowania sauny wywodzi się z Finlandii, gdzie występuje prawdopodobnie największa koncentracja tego typu pomieszczeń na mieszkańca – prawie w każdym domu jest sauna. Słowo „sauna” tłumaczone z języka fińskiego oznacza „kąpiel” bądź „łaźnie”. 

Przebywanie w gorących pomieszczaniach nie ma tak długiej historii jak – przykładowo – stosowanie niektórych ziół w ajurwedzie. Saunę stosuje się od kilku stuleci, a bardziej popularna stała się w ostatnich dekadach. 

HSP – Heat Shock Proteins, białka szoku cieplnego 

Prezentując korzyści związane z kontrolowaną ekspozycją naszego ciała na wysokie temperatury, warto zacząć od białek szoku cieplnego, czyli HSP. Białka te – jak sama nazwa wskazuje – wydzielane są przede wszystkim w odpowiedzi na ciepło (ale nie tylko). Występuje wiele ich rodzajów (np. HSP70, HSP72), mają niezwykłe korzyści dla naszego organizmu:

  • chronią przed stresem oksydacyjnym,
  • utrzymują odpowiedni poziom glutationu,
  • wspierają naprawę uszkodzonych białek, a także ich strukturę,
  • chronią mięśnie przed atrofią (bardzo ważne w przypadku sportowców, np. w czasie kontuzji),
  • chronią przed rabdomiolizą, czyli rozpadem mięśni związanym z przeciążeniem.

 

Ciekawostki

  • Co ciekawe, stulatkowie mają większą ekspresję tych białek, co może przyczyniać się do ich długowieczności.
  • Już 30 min spędzonych w saunie zwiększa ekspresję HSP na 48 godzin. 
  • Niektóre suplementy czy zioła, np. różeniec górski, także podnoszą poziom HSP, co przekłada się na ich efekty zdrowotne.

 

Korzyści zdrowotne wynikające z sauny

Poza wpływem na HSP sauna niesie za sobą ogrom korzyści zdrowotnych. To niektóre z nich:

  • mniejsze ryzyko chorób serca oraz śmierci,
  • przedłużanie życia (badania na muszkach owocówkach, drożdżach i dżdżownicach),
  • większa ekspresja FOXO3, co przekłada się na ochronę przed stresem, autofagię (wymianę komórkową), metabolizm, układ odpornościowy,
  • usuwanie toksyn, metali ciężkich przez skórę, co odciąża wątrobę (najbardziej skuteczna znana metoda oczyszczania organizmu) – toksyny są usuwane dosyć szybko z organizmu, więc osoby, które są nimi mocno obciążone, powinny stosować saunę bardzo ostrożnie i najlepiej pod opieką doświadczonej osoby,
  • działanie przeciwnowotworowe (badania na myszach, in vitro), wspiera chemioterapię,
  • większe wydzielanie białych krwinek, mniejsze ryzyko przeziębień i grypy,
  • poprawia wrażliwość na insulinę, zmniejsza poziom cukru we krwi,
  • reguluje oś HPA-podwzgórze-przysadka-nadnercza, a więc wspiera nadnercza,
  • wspiera zdrowie skóry – przyspiesza wymianę komórek oraz usuwa bakterie,
  • może być skutecznym wsparciem w leczeniu różnych infekcji, np. boreliozy.

Jak widać, zalety sauny są ogromne, trudno znaleźć inny sposób, który miałby tak szerokie działanie. 

Korzyści dla sportowców

Wymienione powyżej działania sauny to nie koniec długiej listy zalet – korzystanie z sauny ma też unikalne korzyści dla ludzi uprawiających różnego rodzaju sporty:

  • zapobiega utracie mięśni (o czym już wspominałem), przesuwa stosunek anabolizm–katabolizm w kierunku anabolizmu, co pomaga zbudować mięśnie,
  • zmniejsza zużycie glikogenu (poprzez lepszy dopływ krwi do mięśni),
  • zmniejsza ilość mleczanu, który może przyczyniać się do zmęczenia mięśni w trakcie treningu, a także zakwasów (nie mylić z DOMS-ami, które występują po treningu),
  • zwiększa liczbę czerwonych krwinek (co jest korzystne nie tylko dla sportowców w obliczu powszechnej anemii), być może przez wpływ na EPO,
  • działa przeciwbólowo (oczywiście korzystne nie tylko dla sportowców),
  • wydłuża czas do zmęczenia podczas wysiłku, szczególnie w wysiłkach długotrwałych,
  • poprawia objętość wyrzutową serca. 

Wpływ korzystania z sauny na mózg

Ekspozycja na wysokie temperatury bardzo wspiera zdrowie naszego mózgu, a zatem:

  • zwiększa wydzielanie oraz gromadzenie noradrenaliny, co przekłada się na lepszą koncentrację i uwagę (leki zwiększające poziom noradrenaliny stosuje się w leczeniu ADD i ADHD),
  • zwiększa poziom prolaktyny, co przekłada się na mielinizację (mielina to „osłonka naszych komórek nerwowych”) i naprawę neuronów,
  • zwiększa poziom BDNF, co przekłada się na lepszy nastrój, tworzenie nowych neuronów i połączeń między nimi oraz lepszą pracę mózgu (koncentracja, pamięć itd.),
  • zwiększa poziom beta-endorfiny oraz dynorfiny, co wpływa na poprawę nastroju,
  • chroni przed demencją.

 

Przeciwwskazania stosowania sauny

Sauna nie jest polecana w przypadku:

  • kobiet w ciąży,
  • nadciśnienia,
  • gorączki,
  • biegunek, zaparć,
  • odwodnienia,
  • menstruacji,
  •  spożywania alkoh...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy