Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

2 lipca 2018

NR 16 (Czerwiec 2018)

Suplementacja a płodność
– o czym powinna pamiętać kobieta planująca ciążę?

487

Niepłodność – stanowiąca duży problem ze względu na jej negatywne konsekwencje zdrowotne i społeczne – definiowana jest jako niemożność zajścia w ciążę, utrzymująca się powyżej 12 miesięcy mimo regularnego współżycia bez używania środków antykoncepcyjnych.

Płodność kobiety zależy od wielu czynników, m.in. od higieny życia, sposobu odżywiania, stosowania leków, używek, aktywności fizycznej, środowiska, w którym żyje, wykonywanej pracy oraz uwarunkowań genetycznych i opieki zdrowotnej. Znaczenie ma również odpowiednio zbilansowana dieta, uzupełniająca wszystkie niezbędne składniki odżywcze, w tym witaminy i składniki mineralne, które pomagają utrzymywać zdrowie i płodność.Odżywianie i styl życia należą do bardzo istotnych, ale niedocenianych czynników wpływających na zachowanie przez kobietę zdrowia i równowagi gospodarki hormonalnej. Duże znaczenie ma również prawidłowa masa ciała, która sprzyja odpowiedniej pracy układu rozrodczego. W świetle doniesień naukowych istnieje wiele dowodów na wpływ masy ciała na funkcje reprodukcyjne u kobiet. Dotyczy to zarówno nadmiernej masy ciała, jak i zbyt niskiego indeksu masy ciała (BMI). Zmniejszona płodność wynikająca z niedowagi lub nadwagi powiązana jest ze zmianami metabolicznymi i hormonalnymi.

Kwasy tłuszczowe omega-3

Odpowiedni dobór kwasów tłuszczowych jest niezwykle istotny w utrzymaniu zdrowia kobiet w wieku reprodukcyjnym. Szczególnie należy zwrócić uwagę na podaż kwasów tłuszczowych trans, które w nadmiarze mogą przyczyniać się do zwiększonego ryzyka wystąpienia niepłodności. Chavvarro i in. potwierdzili w badaniach wpływ kwasów tłuszczowych trans na zmniejszenie płodności kobiet. Spożycie 2% energii z kwasów tłuszczowych trans w miejsce kwasów tłuszczowych omega-6 było związane ze znacznie wyższym ryzykiem niepłodności. W badaniach również możemy znaleźć potwierdzenie pozytywnego efektu suplementacji kwasów tłuszczowych omega-3 na zapłodnienie i rozwój zarodka. Ponadto pomagają one obniżyć ryzyko przedwczesnego porodu oraz wystąpienia alergii u noworodka. Kwasy tłuszczowe omega-3 wpływają także na zwiększenie poziomu progesteronu – mimo że sam kwas DHA nie oddziałuje bezpośrednio na poziom testosteronu, to u kobiet stwierdzono jego wpływ na obniżenie ryzyka braku owulacji. 

Antyoksydanty

Antyoksydanty mają zdolność zmniejszania poziomu wolnych rodników, jednocześnie obniżając stres oksydacyjny. Badania wykazały, że właśnie stres oksydacyjny może negatywnie wpływać na płodność przez ryzyko wystąpienia stanów chorobowych oddziałujących na płodność kobiet. Suplementacja zwiększonymi dawkami B-karotenu oraz witamin C i E wpływała pozytywnie na okres zajścia w ciążę (efekt ten był zależny od BMI i wieku). Witamina E bierze udział w procesach rozrodczych, a jej niskie stężenie może mieć negatywny wpływ na owulację. Witamina C jest niezbędna do syntezy kolagenu, który z kolei bierze udział we wzroście pęcherzyka Graafa, owulacji i fazie lutealnej. Co więcej, sama tkanka jajników zawiera wysokie stężenie witaminy C. Najbardziej istotna jest podaż tych witamin wraz z dietą w postaci surowych warzyw i owoców. W okresach jesienno-zimowych, kiedy nie mamy dostępu do sezonowych owoców i warzyw, niekiedy wskazana jest suplementacja antyoksydantami. Jednak podczas suplementacji witaminą C warto pamiętać, aby połączyć ją z bioflawonoidami, a witaminę E najlepiej przyjmować w formie połączeń tokoferoli i tokotrienoli.

Witamina D3

Niedobory witaminy D – według doniesień naukowych – mają związek m.in. z insulinoopornością, hirsutyzmem i niepłodnością, które są charakterystycznymi objawami zespołu policystycznych jajników. Receptory witaminy D odnaleźć możemy w wielu tkankach, również w jajnikach i łożysku. Przeprowadzono badania obrazujące związek hormonu antymüllerowskiego (jednego z markerów rezerwy jajnikowej), w których udokumentowano dodatnią korelację między stężeniem 25 (OH)D oraz AMH u kobiet. Inne badania wśród niepłodnych kobiet wykazały niedobory tej witaminy u większości z nich. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne rekomenduje kobietom planującym ciążę suplementację witaminy D3 w ilości 2000 IU na dobę.

Kwas foliowy

Każda kobieta starająca się o dziecko z pewnością słyszała o kwasie foliowym. W Polsce przepisywany jest rutynowo od 1997 roku każdej kobiecie w ciąży oraz starającej się o dziecko. Jednak obecnie coraz więcej kobiet ma problem z przetwarzaniem syntetycznego kwasu foliowego (obecnego w większości suplementów dostępnych w aptekach) w aktywny metabolicznie folian. Kwas foliowy to produkt syntetyczny, który musi przejść wiele reakcji, aby stać się folianem (5-MTHF). Enzym, który przekształca kwas foliowy w DHF (pierwsza reakcja), jest bardzo powolny. Przy przyjęciu dużej dawki kwasu foliowego doprowadzi to do gromadzenia się w organizmie niezmetabolizowanego kwasu foliowego. Jakie ma to konsekwencje? Nasz organizm nie może wówczas korzystać z folianów (czyli form potrzebnych). Największy problem występuje u kobiet, które posiadają mutację genu MTHFR, wówczas bowiem szlaki metylacyjne są spowolnione. Takie kobiety powinny szczególnie zwrócić uwagę na formę kwasu foliowego przyjmowanego podczas ciąży i jej planowania. W tych przypadkach syntetyczny kwas foliowy może zablokować szlaki metylacyjne.
Naturalne produkty bogate w foliany to przede wszystkim zielone warzywa, owoce i nasiona. Foliany są bardzo wrażliwe na wysoką temperaturę, dlatego po podgrzaniu w posiłku już nie występują. Foliany obecne w liściach także muszą zostać w naszym organizmie „przemienione” do aktywnej formy. Dlatego warto u kobiet w ciąży zwracać uwagę na formę suplementowanych folianów, by móc zapobiegać wyżej wymienionym powikłaniom.
Warto wspomnieć o hiperhomocysteinemii, która wpływa niekorzystnie na reprodukcję. Badania pokazują, że syntetyczny kwas foliowy nie redukuje wewnątrzkomórkowego poziomu homocysteiny, dlatego tak ważna jest suplementacja odpowiednią formą aktywnych folianów. Rekomendacja dla kobiet starających się o dziecko to 400 μg kwasu foliowego lub 800 μg folianów – bezpieczniej w formie folianów.

Ważniejsze funkcje pełnione przez foliany:

  • synteza kwasów nukleinowych niezbędnych do budowy DNA i jego naprawy,
  • produkcja neuroprzekaźników,
  • detoks,
  • tworzenie i dojrzewanie erytrocytów, białych krwinek i płytek krwi,
  • regulacja poziomu homocysteiny.

Witaminy z grupy B

Ważną rolę w utrzymaniu prawidłowego poziomu progesteronu odgrywa witamina B6. Ponadto wraz z folianami obniża poziom homocysteiny, dlatego podczas planowania dziecka powinno się uzupełniać dietę o jaja, ryby, banany, awokado, warzywa liściaste i skrobiowe, które zawierają witaminę B6. W przypadku stwierdzonych niedoborów tej witaminy należy włączyć ją w tym okresie do suplementacji. Warto również wspomnieć o roli witaminy B12, która wraz z folianami i witaminą B6 obniża poziom homocysteiny, a niedobór tej witaminy może przyczyniać się do wystąpienia zaburzeń owulacji oraz niepłodności u kobiet.

Selen i jod

Selen i jod to dwa bardzo ważne składniki mineralne, niezbędne w pracy tarczycy. Selen jest kofaktorem w konwersji tyroks...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy