Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

30 października 2017

NR 11 (Sierpień 2017)

Suplementacja selenem

521

Selen jest minerałem potrzebnym do zachowania optymalnego zdrowia. Odnaleźć go możemy w drobiu, rybach, owocach morza i jajach, jednak największą zawartością cieszą się dobre orzechy brazylijskie. Jego najważniejszą zaletą są właściwości przeciwutleniające, ponieważ wchodzi w skład niektórych enzymów antyutleniających, np. glutationu. Wspiera również działanie układu  immunologicznego, pozwala zachować młodzieńczy wygląd oraz wspomaga walkę z nowotworem. Selen odgrywa znaczącą rolę wspomagającą funkcjonowanie tarczycy, jak również procesy reprodukcyjne. Dodatkowo, ma właściwości przeciwzapalne. Wykazano, że niski poziom selenu związany jest ze spadkiem funkcji poznawczych, słabszym funkcjonowaniem układu odpornościowego oraz zwiększonym ryzykiem zgonu. Na niedobory selenu najbardziej narażone są kobiety na diecie wegańskiej.

W literaturze naukowej jednym z czynników wyzwalającym choroby tarczycy – Hashimoto czy Gravesa-Basedowa, wola tarczycy, zmian guzkowych w tarczycy czy hipotyreozy – są niedobory selenu, ponieważ jest on niezbędnym składnikiem odżywczym dla prawidłowej pracy tarczycy. Dodatkowo selen zmniejsza atak autoimmunologiczny na tarczycę ze względu na możliwość usuwania nadtlenku wodoru, jeśli produkowany jest w nadmiarze przez peroksydazę enzymatyczną tarczycy przekształcającą jodek w jod. Im więcej spożywamy jodu, tym bardziej zwiększa się produkcja nadtlenku wodoru i potrzeba więcej selenu, aby go zneutralizować. Przy niedoborze selenu przyjmowanie wysokich dawek jodu prowadzi do niebezpiecznie wysokiego poziomu nadtlenku wodoru, który powoduje destrukcję i stan zapalny w miąższu tarczycy, a ten zaś jest sygnałem do kumulacji limfocytów. To prowadzi do zwiększenia produkcji przeciwciał i zaburzeń funkcjonowania układu odpornościowego, przez co organizm nie potrafi odróżnić komórek własnych od obcych, co zapoczątkowuje proces autoimmunologiczny.

POLECAMY

Jakkolwiek należy pamiętać, że selen wykazuje pozytywne działanie tylko w wąskim zakresie dawki terapeutycznej. Przeprowadzono badania nad określoną dawką selenu zmniejszającą ilość przeciwciał przeciwko tarczycy – dawki poniżej 200 mcg nie wspomagały tego procesu, a dawki powyżej 900 mcg na dzień okazały się toksyczne. 

 

Przy niedoborze selenu przyjmowanie wysokich dawek jodu prowadzi do niebezpiecznie wysokiego poziomu nadtlenku wodoru, który powoduje destrukcję i stan zapalny w miąższu tarczycy, a ten zaś jest sygnałem do kumulacji limfocytów.

 

Zawartość selenu w orzechach brazylijskich może zmieniać się dziesięć razy w zależności od rejonu ich uprawy. Rośliny pobierają selen z gleby, dlatego też zawartość minerału w poszczególnych produktach może różnić się w zależności od szerokości geograficznej uprawy, skutkując niedoborami selenu. Wiadomo nie od dziś, że najlepszym źródłem selenu są orzechy brazylijskie. Należy pamiętać, że prawda często leży pośrodku i dlatego też warto zwracać uwagę na kraj pochodzenia orzechów. Największą zawartością selenu cieszą się orzechy pochodzące ze Wschodniej Amazonii (220 mg/szt.), na drugim miejscu listy – jeśli chodzi o zawartość selenu – znajdują się orzechy z centralnej Brazylii (180 mcg), podium zamyka Amazonia Zachodnia z zawartością 118 mcg selenu na sztukę. Natomiast orzechy, które głównie możemy znaleźć na polskim rynku, pochodzą z Boliwii, gdzie zawartość selenu na jedną sztukę orzecha wynosi 8 mcg. Niezbyt dużo, prawda? Jeśli nie zwracasz uwagi na pochodzenie orzechów, pamiętaj, że prawdopodobnie zawdzięczasz im tylko i wyłącznie walory smakowe lub, co gorsza, może się okazać, że podajesz sobie dawki toksyczne.

KORZYŚCI ZDROWOTNE

Wykazano szereg pozytywnych działań zdrowotnych związanych z selenem – od wpływu na nastrój do wspomagania walki z nowotworem. Ponieważ jego niedobory wiążą się z wieloma komplikacjami zdrowotnymi, lepiej dbać o odpowiednią podaż.

W latach 60. i 70. XX wieku w Chinach przeprowadzono badania nad chorobą Keshans, która doprowadza do uszkodzenia mięśnia sercowego. Udowodniono, że suplementacja selenem zapobiega rozwojowi choroby. W latach 80. w USA stwierdzono, że niedobory selenu są przyczyną zgonów w wyniku kardiomiopatii.

Zwalcza zapalenie

Selen hamuje NF-kB i jego aktywację IL-6, a także produkcję TNF-α. Dodatkowo może zmniejszać nieprawidłowo wysokie poziomy IL-8 i TNF-α.

Wlaściwości przeciwstarzeniowe

Od dawna wiadomo o korzystnym działaniu spożywania ryb ze względu na obecność wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, jednak może to również wynikać ze zwiększonego spożycia selenu. W badaniu przeprowadzonym na osobach starszych (powyżej 69. r.ż.), które spożywały najwięcej ryb, jak również miały najwyższe poziomy selenu i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, wykazano, że cechują się one najlepszą funkcją poznawczą. W kolejnym badaniu osoby cierpiące na chorobę Alzheimera miały o 60% niższe stężenia niż grupa kontrolna.

Zapobiega rozwojowi nowotworu

Selenoproteiny, a nie pojedyncze selenoaminokwasy, są związane z zapobieganiem rozwoju raka, ponieważ wywierają działanie antyutleniające (peroksydaza glutationowa i selenoproteina P) oraz łagodzą rozwój nowotworu. Wykazano, że zwiększone (nie toksyczne!) poziomy selenu zmniejszają ryzyko zachorowania na nowotwór jelita grubego, prostaty i płuc, a u osób już chorych zmniejszają ryzyko śmierci. Dodatkowo selen jest zdolny do rozbijania komórek nowotworowych i zatrzymywania ich cyklu komórkowego. 
Jedna metaanaliza, która zgłębiała 16 badań epidemiologicznych, wykazała, że wysokie stężenie selenu w surowicy wiązało się ze znacznym zmniejszeniem ryzyka rozwoju nowotworu piersi.

Wspiera funkcjonowanie tarczycy

Tarczyca jest narządem o najwyższej zawartości selenu na gram tkanki ze względu na obecność specyficznych selenoprotein. Selen jest składnikiem dejodynaz, które przekształcają tyroksynę do trójjodotyroniny, jak również inaktywują hormony tarczycy. U pacjentów z zapaleniem tarczycy typu Hashimoto suplementacja selenem zredukowała przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycy (TPO) w sposób znaczący – w porównaniu do placebo.

Wspomaga obrone immunologiczna

Brak selenu może powodować nieprawidłową odpowiedź immunologiczną. Niedobór selenu jest również związany z progresją choroby w zakażeniach wirusowych, w rezultacie prowadząc do kardiomiopatii. U osób z przewagą ramienia odpornościowego Th2 odpowiadającego za alergię i astmę może pomóc w promowaniu ramienia Th1, zapewniając ochronę przed infekcj...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy