Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening

2 lipca 2018

NR 16 (Czerwiec 2018)

Techniki mobilizacyjne dla stawów biodrowych

525

Staw biodrowy pełni funkcję centralnego punktu obrotu całego ciała. Dzięki jego specyficznej budowie możliwie są jednoczesne, trójpłaszczyznowe ruchy kości udowej względem miednicy, a także tułowia i miednicy w stosunku do kości udowej. Skoordynowany ruch bioder, miednicy oraz odcinka lędźwiowego wpływa na tzw. rytm lędźwiowo-miedniczy – oznacza to, że wymienione systemy są ze sobą nierozłączne i wpływają na siebie wzajemnie.

Ograniczony zakres zgięcia w stawach biodrowych w przypadku skrócenia zginaczy stawu kolanowego i biodrowego oraz wiązane z tym obkurczenie torebki stawowej tego stawu wymusi większy zakres zgięcia w obrębie odcinka lędźwiowego i piersiowego. To właśnie z tego powodu w obrębie bioder szukamy przyczyn wielu problemów występujących w obrębie odcinka lędźwiowego. 

Rola stawu biodrowego

Sam staw biodrowy jest stawem kulistym. Składa się z głowy kości udowej i panewki na kości biodrowej. Ruchy w obrębie bioder mogą być inicjowane w wyniku ruchu kości udowej względem panewki, ale także ruchu miednicy względem kości udowej. Staw ten otoczony jest rozległym układem więzadeł torebkowych, jednych z najsilniejszych w naszym ciele. W pracy ze stawem biodrowym, książkowo, powinno zachodzić 120° zgięcia, 20° wyprostu, 40° odwiedzenia, 25° przywiedzenia oraz 35° rotacji wewnętrznej i 45° rotacji zewnętrznej. 
Zgodnie z założeniami praskiej szkoły neurodynamicznej stablizacji nasza postawa definiowana jest najmocniej w pierwszych miesiącach naszego życia. To, jak rozwijamy się we wczesnym dzieciństwie, ma największy wpływ na jakość rozwoju motorycznego. Przyjmuje się, że najbardziej kluczowy dla rozwoju człowieka jest okres 3.–18. m.ż. (czasem do 15. m.ż.). Co więcej, model posturalny z 3. m.ż. będzie odzwierciedleniem tego, jak będziemy stabilizować się w późniejszym rozwoju i pozycjach, np. w siadzie czy staniu. Zaburzenia z tego okresu – poprzez szereg reakcji łańcuchowych – mogą wpłynąć także na rozwój stawów obwodowych. 
Czasem jednak nie powinniśmy szukać przyczyn ograniczeń ruchomości aż tak daleko, ponieważ rozwój mógł przebiegać poprawnie, ale w wyniku stale działających przeciążeń doszło do powstania patologii. W praktyce oznacza to, że zazwyczaj wszystko jest dobrze, póki nie pójdziemy do szkoły, gdzie spędzamy ponad 30 godz. tyg., w pozycji siedzącej, w efekcie  skazując się na ograniczenie sprawności. 

Funkcjonalna centralizacja stawów

Praska szkoła wyodrębniła także definicję „funkcjonalnej centralizacji stawów”. Teoria zakłada, że stabilizacja centralna oraz wszystkie funkcje kończyn obwodowych są kontrolowane podkorowo. Oznacza to, że staw spełniający funkcję stabilizacyjną powinien mieć największy możliwy kontakt międzykostny, który będzie umożliwiał przyjmowanie obciążeń stawowych. Mamy więc do czynienia z minimalnym napięciem struktur biernych (tj. torebki stawowej i więzadeł), a ochronę struktur stawowych poprzez wydajne wykorzystanie struktur aktywnych. Brzmi skomplikowanie? 
Wyobraźcie sobie (a za chwilę podamy przykład z praktyki), że staw z jednej strony obejmują mięśnie agonistyczne, z drugiej natomiast antagonistyczne. W idealnym świecie te dwie grupy mięśni współpracują ze sobą w równym stopniu, wzajemnie kontrolując obciążenia dane na staw. W momencie kiedy agoniści zaczynają dominować, pojawia się problem. Staw traci swoje centralne ustawienie, zmienia się przestrzeń międzystawowa i dochodzi do „impigmentów”. 
To właśnie możemy zaobserwować w patologicznie rozwiniętym stawie biodrowym. Na skutek nieprawidłowego rozwoju – czy to przez wpływ środowiska, bezruchu, czy nadaktywności jednych grup mięśniowych lub osłabienia innych – dochodzić będzie do decentralizacji głowy kości udowej w panewce i konfliktu w jej obrębie skutkującego ograniczeniem zakresu ruchomości, później stanem zapalnym wraz z bólem i ponownie, jeszcze większego ograniczenia zakresu ruchomości. 
Prowadząc leczenie zaburzeń kompleksu lędźwiowo-miednicznego, należy dokonać pomiaru ruchomości stawu biodrowego oraz długości i siły mięśni, które przechodzą przez staw biodrowy. Oceny tych mięśni możemy w szybki sposób dokonać za pomocą testów, które były już przytaczane w poprzednich numerach „BC”, m.in. Test Thomasa, Test Patricka, prowokacyjny test pchnięcia w osi uda oraz ocenę zakresów ruchomości biernej w teście leżenia tyłem. To według tych testów decydujemy, czy faktycznie potrzebujemy pracy nad jakąś grupą mięśni w obrębie stawu biodrowego. 
Mięśnie, które mają tendencje do nadmiernego napinania się, to zginacze stawu biodrowego i zginacze stawu kolanowego, mięsień gruszkowaty i pasmo biodrowo-piszczelowe. Obecność takich dysfunkcji wiąże się przeważnie z osłabieniem siły mięśni pośladkowych (zwłaszcza pośladkowego średniego), mięśni wielodzielnych oraz poprzecznego brzucha. 

Ograniczenia w głębokim przysiadzie

Większość osób poszukująca problemów w obrębie stawu biodrowego szuka ich, ponieważ ma duży problem z osiągnięciem ładnej głębokiej pozycji przysiadu. Zanim zaczniesz entuzjastycznie wykonywać mobilizacje pokazane na zdjęciach, zastanów się, czy  aby na pewno twój problem wynika z przykurczenia torebki stawowej stawu i wymaga aktywnej bądź pasywnej pracy nad nią samą, czy może jest błędem technicznym wykon...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy