Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

24 października 2017

NR 10 (Czerwiec 2017)

Witamina B – królowa metabolizmu

0 39

Witamina B niewątpliwie jest jednym z kluczowych kofaktorów organizmu, który uczestniczy w ponad 100 (sie!) reakcjach biochemicznych. Jest koenzymem dla przemian wielu substancji – z czystym  sumieniem można ją nazwać „królową metabolizmu”.

Witamina B6 należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Rozumiemy ją jako grupę sześciu organicznych związków chemicznych, pochodnych pirydyny: pirydoksynę, pirydoksal i pirydoksaminę oraz ich 5-fosforany. Formą aktywną biologicznie jest fosforan pirydoksalu (PLP), do którego pozostałe formy są przekształcane enzymatycznie w wyniku działania kinaz i oksydaz. 

 

Ryc. 1. Budowa witaminy B6

 

Zaabsorbowana pirydoksamina przekształca się w PMP w procesie kinazy pirydoksanowej, następnie jest przekształcona w PLP przez oksydazę fosforanową pirydoksaminy-fosforanu lub oksydazę 5-fosforanową pirydoksyny, która również katalizuje konwersję PNP do PLP. Oksydaza 5-fosforanowa pirydoksyny jest zależna od mononukleotydu flawinowego (FMN) jako kofaktora, który jest wytwarzany z ryboflawiny (witaminy B2). PLP – metabolicznie aktywna forma witaminy B6 – uczestniczy w wielu aspektach metabolizmu makroskładników, syntezy neuroprzekaźników, syntezy histaminy, syntezy i funkcji hemoglobiny oraz ekspresji genów. PLP ogólnie służy jako koenzym (kofaktor) w wielu reakcjach, w tym dekarboksylacji, transaminacji, racemizacji, eliminacji itd. Wątroba jest miejscem metabolizmu witaminy B6.

 

Funkcje witaminy B6

  • Jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Uczestniczy w procesie powstawania neuroprzekaźników: dopaminy, serotoniny, acetylocholiny, adrenaliny, noradrenaliny, melatoniny, GABA. Bierze udział również w syntezie histaminy i jej metabolizmie poprzez regulację enzymu DAO (diaminooksydaza) biorącego udział w jej rozkładzie. Stąd jej niedobór może przyczynić się do powstawania depresji. Przestymulowanie układu nerwowego oraz nadmierny stres może wywołać niedobór witaminy B6 w wyniku jej nadmiernego zużycia. Stymulacja neuroprzekaźników ich prekursorami zwiększa zapotrzebowanie na tę witaminę. Leki SSRI, DRI, inne środki psychotropowe, niektóre nootropiki również mogą wywołać niedobór B6.
  • Jest koenzymem dla reakcji transaminacji, np. ALT czy AST. Transaminacja aminokwasów polega na przeniesieniu grupy aminowej (NH2) z aminokwasu na ketokwas, w wyniku tego powstaje nowy aminokwas i nowy ketokwas. Przemiany biochemiczne aminokwasów nie zajdą prawidłowo w obliczu niedoboru PLP. W wyniku niedoboru tego koenzymu nie odbędzie się prawidłowa synteza DNA i RNA. Synteza kwasów nukleinowych zależy od koenzymów folianowych. PLP służy jako koenzym dla SHMT, który katalizuje jednoczesne konwersje seryny do glicyny i tetrahydrofolianu (THF) do 5,10-metyleno-THF. Ta ostatnia cząsteczka jest donorem jednego atomu węgla do syntezy kwasów nukleinowych.
  • Jest niezbędna do metabolizmu kwasów tłuszczowych. Bierze udział w procesach wydłużenia (elongacji) kwasu linolowego do arachidonowego czy ALA (alfa-linolenowego) do DHA (dokozaheksaenowego) i EPA (eikozapentaenowego). PLP jest zasadniczym składnikiem enzymów, które ułatwiają biosyntezę sfingolipidów. Szczególnie synteza ceramidu wymaga PLP. W tej reakcji seryna jest dekarboksylowana i połączona z palmitoilem-CoA, tworząc sfingozynę, która łączy się z acylo-CoA tłuszczu, tworząc dihydroceramid. Następnie dihydroceramid jest dalej odsiarczany, tworząc ceramid. Ponadto rozkład fosfolipidów jest również zależny od witaminy B6, ponieważ liaza sfingozyno-1-fosforanu jest również zależna od PLP.
  • Zabezpiecza prawidłową glikolizę (procesy przemiany glukozy w celach energetycznych), glikogenezę (syntazę glikogenu) oraz glikogenolizę (rozkład glikogenu). W związku z tym jej niedobór wywołuje zaburzenia metabolizmu węglowodanów. U ludzi z IO, cukrzycą, hipoglikemią odnotowuje się zwięk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy