Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wybrane techniki mobilizacyjne dla kompleksu barkowego

Artykuły z czasopisma | 16 października 2017 | NR 5
72

W czasie ewolucji ssaków kończyna górna człowieka zmieniła swoją funkcję z narządu podporowego w narząd chwytny i manipulacyjny. Na skutek tej zmiany wzrosło znaczenie tkanek miękkich, co ma ogromny wpływ na powstawanie zaburzeń i patologii kompleksu barkowego. W poprzednim numerze „Body Challenge”, w artykule pt. Czy dobrze rozumiesz mobility? przybliżyłam Wam podstawy terapii manualnej w odniesieniu do pracy trenera. W cyklu artykułów, który rozpoczynam, będziecie mogli poznać podstawy anatomii oraz techniki i strategie dla poszczególnych stawów, które z pewnością nie zaszkodzą, a mogą pomóc w polepszeniu mobilności i stabilności danego stawu.

Anatomia bywa przytłaczająca, ale uwierzcie mi – trener bez podstaw anatomii jest jak podróżnik bez mapy. Może i dotrze do celu, ale trochę strach z nim podróżować. Zachęcam Was do przeglądania atlasu anatomii regularnie. Wiedza z tego zakresu nie zmienia się z dnia na dzień, lecz nasze spojrzenie na struktury już tak.

Po pierwsze, bark należy rozpatrywać jako kompleks wspólnie działających połączeń stawowych i czynnościowych, a nie jedynie jako staw ramienny.

Obręcz kończyny górnej składa się z 5 stawów; wyróżniamy 3 połączenia maziowe:

  1. staw mostkowo-obojczykowy (inaczej obojczykowy przyśrodkowy),
  2. staw barkowo-obojczykowy (inaczej obojczykowy boczny),
  3. staw ramienny oraz połączenia czynnościowe:
  4. przestrzeń podbarkowa (występujące tutaj kaletki maziowe umożliwiają ruch obrotowy między wyrostkiem barkowym a mięśniami stabilizacyjnymi),
  5. połączenie łopatkowo-żebrowe lub łopatkowo-piersiowe (tkanka łączna umożliwiająca ruchy łopatkowe między łopatką a ścianą klatki piersiowej).

Ze względu na swoją specyficzną budowę staw ramienny jest stawem o największym zakresie ruchomości w całym ciele, jednocześnie będąc tym najbardziej narażonym na patologie i urazy. Nasze powierzchnie stawowe tworzy głowa kości ramiennej i wydrążenie stawowe łopatki.

Duża głowa względem małej panewki umożliwia ekstremalny zakres ruchów kosztem stabilności, która cechuje inne stawy. Podobnie ruchoma jest łopatka względem ściany klatki piersiowej (rys. 1). Te dwie struktury powinny działać wspólnie, tworząc tak zwany rytm ramienno-łopatkowy.

 

Rys. 1

 

Ruchy w zakresie odwiedzenia odbywają się na zasadzie 2:1, co oznacza, że jeśli ruch odwiedzenia wynosi 90°, to 60° wykonuje staw ramienny, a 30° łopatka. Zmiany patologiczne zmieniają kolejność pracy w czasie rytmu ramienno-łopatkowego. Dochodzi przeważnie do zbyt szybkiego uruchomienia łopatki w stosunku do stawu ramiennego. W procesie usprawniania i poprawy stabilizacji jednym z najważniejszych zadań dla rehabilitanta będzie przywrócenie prawidłowej pracy tych struktur.

Stawy mostkowo-obojczykowe i barkowo-obojczykowe są mechanicznie tak sprzężone, że również muszą towarzyszyć im ruchy łopatki.

Czynność kończyny górnej jest dodatkowo wspomagana przez dwa więzadła – żebrowo-obojczykowe (costoclaviculare) i kruczo-obojczykowe (coracoclaviculare). Te wszystkie struktury pozwalają na znaczną ruchomość kosztem zmniejszonej stabilności połączeń. Torebka tego stawu jest bowiem luźna, posiada słabe umocowania więzadłowe, dlatego musi być dodatkowo wzmocniona ścięgnami mięśni stabilizujących, tzw. pierścienia rotatorów.

W skład pierścienia mocującego kość ramienną w wydrążeniu stawowym wchodzi mięsień nadgrzebieniowy (m. supraspinatus), podgrzebieniowy (m. infraspinatus), podłopatkowy (m. subscapularis) i obły mniejszy (m. teres minor).

Dodatkowym mięśniem stabilizującym bark będzie mięsień zębaty przedni (m. serratus anterior), który ma bezpośredni wpływ na łopatkę, ustawiając ją bocznie i do przodu (rys.2).

 

Rys. 2

 

Jedną z przyczyn urazów w obrębie kompleksu barkowego jest nierównowaga mięśniowa. Przykładowo, zaniedbywanie wzmacniania stożka rotatorów przy dużej intensywności ćwiczeń dla mięśnia naramiennego lub w przypadku dużej liczby ruchów wykonywanych nad głową, wyciskania itd. i zaniedbywania ruchów przeciwnych, np. podciągania.

Kompleks barkowy stanowi główny pas transmisji siły pochodzącej z centrum i większych mięśni (tułowia, biodra) na mięśnie ramienia, przedramienia i dłoni, które dysponują lepszą koordynacją ruchową. Aby wszystko przebiegało bez większych problemów, potrzebna jest odpowiednia mobilność i stabilność tego stawu oraz dobra kontrola („timining”) ślizgu łopatki. Jaka mo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy