Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odżywianie i suplementacja

19 sierpnia 2019

NR 23 (Sierpień 2019)

Zastosowanie azotanów w sporcie

0 26

Każda osoba uprawiająca zawodowo czy też hobbystycznie daną dyscyplinę sportową dąży do tego, aby uzyskać jak najlepsze rezultaty dzięki przeprowadzanym jednostkom treningowym.

Azotany w diecie sportowca

Odpowiednie treningi, dieta, ale także regeneracja to podstawy w całej tej układance. Jednakże dodatkowo sportowcy poszukują wsparcia w odpowiednio przemyślanej suplementacji. Niestety często bywa tak, iż kierując się reklamami, sięgają po produkty, które w literaturze naukowej nie znajdują opinii potwierdzających ich działanie i mają niepewny skład, co w konsekwencji naraża na występowanie prawdopodobieństwa zanieczyszczeniem substancjami zakazanymi, a te z kolei mogą doprowadzić do dyskwalifikacji i nałożenia „bana” na zawodnika [1]. 

Jednakże, czy istnieją związki naturalnie występujące w pożywieniu, które mogą wspomóc wydolność organizmu i poprawić uzyskiwane wyniki? Owszem, na przykład azotany zwarte w pożywieniu, co potwierdza AIS, czyli Australijski Instytut Sportu* [2].

*Organizacja zajmująca się między innymi tworzeniem zestawień suplementów, wskazując na takie, które mają udowodnione działanie i po które warto sięgać [2].

Tlenek azotu – krótka charakterystyka 

Aby móc opisać ergogeniczne działanie azotanów, należy wpierw opisać związek, jakim jest tlenek azotu. NO jest odpowiedzialne w organizmie ludzkim m.in. za: regulację napięcia naczyń krwionośnych, co w efekcie przekłada się na regulację ciśnienia tętniczego krwi, hamowanie zlepiania się płytek krwi czy też leukocytów. Co więcej, związek ten działa również jako neurotransmiter, a także neuromodulator. W tkance mięśniowej pełni funkcję regulatora przepływu krwi oraz jest odpowiedzialny za zachowanie homeostazy glukozy oraz wapnia. NO wpływa również na siłę skurczu mięśni, a także sprawny przebieg oddychania komórkowego zachodzącego w mitochondriach, czyli piecach energetycznych ustroju ludzkiego [3–4].

Trochę fizjologii – mechanizmy działania

Jeszcze niedawno istniało przekonanie, że bioaktywny tlenek azotu można otrzymać wyłącznie w wyniku utleniania aminokwasu L-argininy w reakcji aktywowanej przez syntazę tlenku azotu (NOS – nitric oxide synthase), co w efekcie prowadzi do endokrynnego produkowania azotynów (NO2-) oraz azotanów (NO3-). Jednakże aktualnie wiadomo, że azotany oraz azotyny mogą być z powrotem redukowane do tlenku azotu na drodze szlaku „azotany-azotyny-tlenek azotu” [5]. Co więcej, sugeruje się, że szlak ten może być uzupełnieniem innego połączenia, tj. „L-argninina-NOS-NO”, co tym samym umożliwia produkcję tlenku azotu w warunkach niskiej dostępności tlenu [6], gdyż w stanie niedokrwienia/hipoksji czy wymienionej niskiej dostępności tlenu aktywność syntazy tlenku azotu (NOS) potrafi być zmniejszona [7]. Jednak światełkiem w tunelu jest fakt, iż szlak ten możemy aktywować poprzez dostarczenie azotanów z zewnątrz poprzez żywność, która zawiera > 4 mmol (> 250 mg) azotanów w 100 g produktu [7].

Dlaczego azotany?

Skoro wiemy, że wpływ na organizm ma tlenek azotu, po co w takim razie spożywać azotany?

Jak opisano powyżej, tlenek azotu może powstać z azotanów. Kiedy dostarczamy wraz z dietą produkty bogate w wymienione azotany, to w pierwszym etapie już około 25% związku jest wychwytywane przez ślinianki w jamie ustnej, a następnie gromadzone w ślinie [8], gdzie pod wpływem działania beztlenowych bakterii komensalnych azotany zostają zredukowane do azotynów (NO2-) [8]. Dlatego po spożyciu egzogennych azotanów (ok. 2 godziny) należy unikać mycia zębów, płukania jamy ustnej płynami przeznaczonymi do ich higieny czy też żucia gumy, aby nie redukować ilości bakterii [9]. Dodatkowo azotany (NO3-) przyswajane są także w układzie pokarmowym, tj. w żołądku i jelicie cienkim, gdzie ulegają redukcji do tlenku azotu we krwi oraz tkankach za pomocą enzymów katalizujących proces ich redukcji [10].

Co możemy uzyskać dzięki azotanom –badania naukowe

Badania wskazują na korelację pomiędzy wysokim udziałem azotanów w diecie a wydolnością sportowców [11]. Dysponujemy także dość pokaźną literaturą potwierdzającą pozytywny wpływ egzogennego dostarczania azotanów do organizmu. Przyjrzymy się badaniu z 2007 r., w którym Larsen i współpracownicy udowodnili, że...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy