Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening

28 lutego 2019

NR 20 (Luty 2019)

Żylaki a trening

0 204

Żylaki są opisywane jako powiększone, sękate, wyraźnie uwypuklone żyły położone zaraz pod skórą. Teoretycznie mogą tworzyć się wszędzie, w tym na odbycie i przełyku, lecz najczęściej spotykane są na kończynach dolnych. W większości przypadków stanowią problem głównie kosmetyczny, a nie konkretną jednostkę chorobową, jednakże – jeśli powodują uczucie ciężkich nóg, ból czy dyskomfort – mogą prowadzić do poważniejszych problemów lub sygnalizować problemy związane z krążeniem krwi. Co możemy zrobić, aby im zapobiec? Jak postępować, kiedy już powstaną i – co ważniejsze – czy i jak trenować?

Około 25% populacji jest dotkniętych problemem uwidocznionych podskórnych żył, popularnie nazywanych żylakami. Mogą one powstawać, kiedy krew nie krąży prawidłowo z różnych przyczyn i dochodzi do tzw. zastojów. Żylaki są problemem głównie kobiet i osób po 40. roku życia, jednak od obu tych reguł znajdziemy odstępstwa. Zdecydowanie częściej zobaczymy je u osób z pracą stojącą oraz u osób z nadwagą i otyłością niż u tych o prawidłowej masie ciała.

Skąd się biorą żylaki

Przy każdym skurczu serca krew bogata w tlen jest tłoczona do tętnic, które są rozmieszczone w całym ciele. Tkanki na obwodzie wykorzystują dostarczony tlen i substancje odżywcze, a krew pozbawiona tych elementów wraca żyłami ponownie do serca. W tętnicach krew porusza się znacznie szybciej, ponieważ pompowana jest pod ciśnieniem. W żyłach natomiast porusza się nieco wolniej ze względu na konieczność pokonania siły grawitacji. Z tego też powodu, aby utrzymać stały cykl cyrkulacyjny, konieczna jest pomoc pompy mięśniowej. Gdy wykonujemy jakikolwiek ruch, nasze mięśnie naprzemiennie kurczą się, uciskając żyły i wprawiając krew w ruch. Ponadto żyły posiadają specjalne zastawki, przypominające płytkę fałdki, stworzone z błony wewnętrznej naczyń, wspomagające ruch krwi oraz zapobiegające jej cofaniu.
 
U osób starszych, ale także u pacjentów z genetycznymi predyspozycjami – w tym u osób, które mają pracę stojącą, nadwagę (otyłość) lub choroby serca – dochodzi do rozszerzania się żył w obrębie kończyn dolnych. Zastawki, które znajdują się w ich wnętrzu, nie zamykają się prawidłowo, co z kolei sprawia, że krew wtłaczana jest do serca zbyt wolno. I tak koło się zamyka, ponieważ na skutek tego żyły rozszerzają się jeszcze mocniej, uwidoczniając się tym samym w tkance podskórnej.
 
Powodem powstawania żylaków może być ogólne osłabienie mięśni i braku ruchu, ale także nieprawidłowości funkcjonowania zastawek w obrębie żył. Z takim problemem można się urodzić lub może się on pojawić wtórnie, np. po zakrzepowym zapaleniu żył. Raz rozciągnięta żyła nie jest w stanie się ponownie zwęzić i pozostaje widoczna i nabrzmiała. Ciekawostką jest, że wszystkie naczynia znajdujące się w nodze łącznie utworzyłyby pasmo o długości stu kilometrów. Wśród naczyń krwionośnych wyróżniamy żyły głębokie i powierzchowne. Połączone są one poprzez żyłki nazywane perforatorami. Naczyniami powierzchownymi płynie nieco ponad 10% krwi żylnej z nóg i to właśnie na nich najczęściej tworzą się żylaki.
 
Głównie wyróżniamy tu żyłę odpiszczelową, biegnącą od kostki przyśrodkowej (wewnętrznej) do pachwiny, rzadziej odstrzałkową, ciągnącą się od kostki odśrodkowej (zewnętrznej) do kolana.
 
Do tworzenia się żylaków może dochodzić poprzez niedomykalność zastawek w obrębie żył głębokich i zastojów w żyłach powierzchownych – wtedy mówimy o żylakach wtórnych. W drugim, znacznie częstszym przypadku, niewydolne są zastawki w żyłach powierzchownych, kiedy te w żyłach głębokich są sprawne – wtedy mówimy o żylakach pierwotnych. Można wymienić tu jeszcze żylaki o rzadkiej etiologii, spowodowane wrodzonymi lub nabytymi przetokami tętniczo-żylnymi, m.in. Zespół Klippela-Trénaunaya, czyli zespół wad wrodzonych, związany z malformacjami naczyniowymi.

Pierwsze objawy

Zazwyczaj pierwszym zauważalnym objawem nieprawidłowości w układzie krwionośnym jest uczucie ciężkich nóg. Wieczorami obserwujemy opuchnięte stawy skokowe, a ciepła kąpiel nasila ten stan. Kobiety zdecydowanie mocniej odczuwają problem ciężkich, ołowianych nóg w czasie menstruacji oraz po długim okresie stania czy bezruchu. W obrębie kończyn dolnych może dochodzić do powstania małych pajączków i bólu nazywanego chromaniem żylnym oraz skurczów. Czasem, w wyniku niewydolności w obrębie żył, pojawiają się uwypuklenia, zależne od ułożenia kończyn. W przypadku położenia powyżej poziomu serca żylaki pozostają niezauważalne, natomiast kiedy stoimy, uwidaczniają się. Może także okazać się, że w przypadku zwiększenia ciśnienia, np. na skutek podnoszenia ciężarów, również dochodzi do ich uwypuklenia. Pełna diagnostyka opiera się na ustaleniu poziomu niewydolności za pomocą prób czynnościowych Trendelenburga i Perthesa oraz za pomocą badania ultrasonograficznego z oceną przepływów w żyłach (tzw. badanie USG dopplerowskie).

Czy żylaki mogą być niebezpieczne? To zależy. Przeważnie stanowią głównie problem estetyczny. Niestety, u niektórych osób żylaki mogą być bolesne, a w ich obrębie może dochodzić do tworzenia się zaburzeń tkankowych w okolicy patologicznie poszerzonej żyły. U osób cierpiących na tę dolegliwość dochodzi do pojawienia się przebarwień na skórze w kolorze brunatnym. Skóra nad żyłą staje się błyszcząca i lekko przezroczysta, a w następstwie zaniedbań może dochodzić nawet do owrzodzeń. W takim zmienionym chorobowo miejscu powstają ranki, które mogą prowadzić do wielu zakażeń i przenieść się na cały organizm. Jest to jednak sytuacja, która wymagałaby sporych zaniedbań i zdarza się stosunkowo rzadko.

Co trzecia przyszła mama może cierpieć na żylaki

Z czego to wynika? Głównym powodem jest wyższe ciśnienie w brzuchu, a objętość krwi wzrasta o litr. Dochodzi do tego źle funkcjonująca zastawka, która znajduje się u ujścia w pachwinie oraz zwiększona produkcja progesteronu, hormonu odpowiadającego za rozluźnienie więzadeł w obrębie macicy, co przygotowuje przyszłą mamę na poród. Niestety, rozluźnieniu ulegają też ściany żył, zwiększa się ich rozciągliwość. Najważniejszą jednak kwestią tworzenia się żylaków u przyszłych mam jest...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Body Challenge"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Szybki wgląd do filmów instruktażowych oraz planów treningowych i dietetycznych
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy